Bến Tre

Tuần rồi, chúng tôi chia làm hai nhóm, một từ Sài Gòn xuống, một từ Cần Thơ lên, hẹn gặp nhau tại chân cầu Rạch Miễu lúc 10 giờ trước khi vào thị xã Bến Tre làm lễ trao học bổng vào đầu giờ chiều. Trong thời gian chờ đợi, mua một tour du lịch sông nước miệt vườn để coi thử từ sau khi có cầu Rạch Miễu “ốc đảo Bến Tre” ra sao.






Nhóm Sài Gòn theo quốc lộ 1A đi bằng ô tô từ 6 giờ 30, mang theo 40 suất học bổng của Quỹ Thời báo Kinh tế Sài Gòn (Saigon Times Foundation). Nhóm Cần Thơ xuất phát lúc 5 giờ; nhà tài trợ Trần Kim Đính, Giám đốc Công ty Metinfo, góp 30 suất học bổng và tôi làm một chuyến “bụi đời xe ôm”. Kết quả là, dù đi trước và theo đường tắt hương lộ, tỉnh lộ - ngắn hơn từ Sài Gòn - nhưng do phải qua ba chuyến phà Cần Thơ, Đình Khao, Hàm Luông, nhóm của tôi cũng tới đích chậm hơn nửa giờ. Anh Đính nói vui: “Thời buổi này, đi tắt đón đầu chưa chắc đã nhanh”.



Mới hai năm xa trở lại, không ngờ thị xã Bến Tre bây giờ thay đổi quá. Đường sá phong quang, ít thấy khẩu hiệu mà gặp nhiều cây xanh. Cuối tháng Tư, phượng đỏ tưng bừng gối đầu lên những tán hoàng hậu vàng rực rỡ. Rồi những con đường tím ngắt bằng lăng bên những khu phố rợp bóng dừa xanh và những con hẻm mát rượi bóng cây sao cổ thụ. Chợ đông đúc, xe cộ rộn ràng nhưng hiếm khi gặp cảnh vượt đèn đỏ, cải vã, rác rến. Hai bên đường, đi chừng vài trăm bước là gặp một “cô nàng chim cánh cụt” đứng há miệng “cho tôi xin rác”.




Giống như nhiều hương lộ ở Chợ Lách, Mỏ Cày, Giồng Trôm, Ba Tri… đi trong thị xã này, khách lạ không sợ lạc đường vì các giao lộ đều có bảng chỉ đường đúng chuẩn. Dạo quanh phố phường thị xã, gặp nhiều nhà vườn, nhà phố hiện đại xanh um hoa cảnh và nhiều ngôi chùa, nhà thờ vẫn giữ nguyên kiến trúc trầm tư của mấy mươi năm trước.


Thích nhất là trường học; hầu hết các trường từ tiểu học đến phổ thông trung học đều rộng rãi, mát mẻ. Học sinh vẫn nô đùa ầm ĩ trong sân trường nhưng khi ra đường thì đồng phục gọn gàng, chạy xe trật tự. Hai ngày ở đây, tôi không gặp một người ăn xin nào và chỉ có hai lần được mời mua vé số.


Anh Nguyễn Văn Trọng, Giám đốc Trung tâm Điều hành du lịch Bến Tre, nói rằng từ trước khi làm cầu Rạch Miễu, tỉnh đã lo tới những chuyện này. Bến Tre bây giờ học ở nước ngoài nhiều, không còn là ốc đảo nữa.

Anh lấy thí dụ, khu du lịch sinh thái Vàm Hồ bên bờ sông Ba Lai ở huyện Bình Đại lúc mới mở thu hút du khách đông tới nỗi chim cò bỏ những cánh rừng chà là ra đi. Thế là lãnh đạo tỉnh yêu cầu đóng cửa luôn khu du lịch ấy. Hèn chi mà ở trước công viên Hoàng Lam mới mở bên bờ sông Bến Tre, bên cạnh tượng đài “Chiến thắng trên sông”, người ta vẫn giữ lại một đám bần hoang dã đã mọc từ bao đời.



Chiều hôm đó, sau lễ trao học bổng, anh Nguyễn Thành Phong, Phó bí thư Tỉnh ủy, và thầy Lê Ngọc Bửu, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bến Tre, rủ mọi người đi viếng mộ cụ Đồ Chiểu và thăm trường Phan Thanh Giản ở huyện Ba Tri. Chúng tôi hỏi về chuyện học của con em nông dân bây giờ và thắc mắc nhờ đâu đất Bến Tre lại có được những con người lỗi lạc như nhà bác học Trương Vĩnh Ký, cụ Võ Trường Toản, cụ Nguyễn Đình Chiểu, cụ Phan Thanh Giản hay nữ tướng Nguyễn Thị Định. Thầy Bửu nói đang có khoảng 14% trong số hơn 230.000 học sinh của tỉnh còn nghèo lắm nhưng rất ham học. Nhiều em đạp xe cả chục cây số để tới trường vẫn không bỏ học.






Kinh tế Bến Tre vẫn dựa vào nông thôn, lấy nông nghiệp, du lịch, thủy sản làm cái đà đi lên. Anh Phong kể, hồi anh lên Sài Gòn thi đại học phải ở trọ khổ lắm nên sau này khi làm Bí thư Thành đoàn TPHCM, anh đã đề xuất một cách hỗ trợ thí sinh nghèo mà giờ đã thành phong trào “Tiếp sức mùa thi”.

Một người bạn ở Sài Gòn cảm kích trước vẻ đẹp của những ụ rơm vàng ở hai bên đường mà anh nói là lâu lắm rồi mới thấy. Anh Phong bảo, nhưng đó là nỗi lo lớn của tỉnh. Ba Tri có đàn bò hơn 60.000 con, cần có rơm làm thức ăn. Trước mặt nhà thì rơm rạ sạch như vậy nhưng đằng sau nhà thì phân bò đang làm ô nhiễm dần môi trường sống.


…Xin được kết thúc câu chuyện nhỏ về Bến Tre bằng hình ảnh mà anh Trần Kim Đính chụp được khi chúng tôi chạy xe gắn máy lên gần tới giữa cầu Rạch Miễu - cây cầu nối Bến Tre với Tiền Giang và cả nước. Không thể tưởng tượng nổi những cô gái nhỏ nhắn như vậy có thể đạp xe lên tới giữa cầu, ở tít trên cao đầy nắng gió…



Ảnh: Trần Kim Đính

Bài đã đăng tại:

URL:http://www.thesaigontimes.vn/Home/
vanhoadulich/vanhoa/18283/

Ra Phú Quốc gặp Cội Nguồn

Có một cặp vợ chồng năm nay ngoài ba mươi tuổi, mê đảo Phú Quốc tới nỗi, đã lập ra bảo tàng tư nhân đầu tiên ở ĐBSCL mang tên Cội Nguồn Phú Quốc. Bảo tàng này mọc lên sau gần mười năm họ say mê sưu tầm và bảo tồn mọi thứ gắn bó với hòn đảo du lịch nổi tiếng ở vùng biển Tây Nam đất nước…

Phước Huệ và Phương Đài

Đó là một khu nhà năm tầng đồ sộ dựa lưng vào một ngọn đồi thoai thoải nằm bên đường Trần Hưng Đạo, thị trấn Dương Đông. Chưa tính tiền đất từ hơn năm héc ta do cha mẹ cho, vợ chồng Huỳnh Phước Huệ và Nguyễn Thị Phương Đài đã bỏ ra hơn sáu tỉ đồng đầu tư vào đây. Quanh bảo tàng là những khu cây xanh xen trong các gian nhà nuôi chó xoáy Phú Quốc, chim ó biển và khu bán quà lưu niệm đặc sản Phú Quốc. Đã ba lần ghé thăm nơi này, mỗi lần gần một buổi, vậy mà tôi cũng chỉ như người “cỡi ngựa xem hoa”.

Bảo tàng Cội Nguồn

Theo lời anh Huệ, Phú Quốc có lịch sử khai hoang lập ấp khá sớm ở ĐBSCL. Năm ngoái là tròn 300 năm hình thành Phú Quốc kể từ 1708 - năm Mạc Cửu sáp nhập vùng đất Hà Tiên bao gồm đảo Phú Quốc, vào xứ Đàng Trong của Việt Nam. Nói rồi, hai vợ chồng dẫn khách lang thang qua từng gian trưng bày hàng nghìn hiện vật. Có gian âm u những cánh rừng già trăm tuổi với hàng chục loại gỗ rừng nhiệt đới. Có gian trưng bày dấu tích vua Gia Long những năm trôi dạt ra đây (1782 - 1786). Chỗ khác, khách đứng trầm tư bên hai miếng ván ghe lương thực lấy từ xác con thuyền bị giặc Pháp đánh chìm, của người anh hùng Nguyễn Trung Trực, mất năm 1868. Rồi những thuyền chài, làng chài nguyên thủy với nghề làm nước mắm, trồng tiêu… cùng bao nhiêu phong tục tập quán của người dân tứ xứ mang tới hòn đảo xinh đẹp ấy. Cội Nguồn Phú Quốc đang trưng bày 540 hiện vật liên quan tới những chuyện này.

Nhà sàn Phú Quốc

Gian bếp ngư dân Phú Quốc xưa

Mảnh ván thuyền lương của Nguyễn Trung Trực

Bình gốm nhặt trên các xác tàu thuyền chìm quanh đảo

Hai vợ chồng Huệ - Đài còn kỳ công sưu tầm được 2.645 cổ vật gắn với đảo gồm gốm, đá, sứ, đồng và gỗ hóa thạch. Ngoài gỗ hoá thạch, còn lại đã được Trung tâm UNESCO Nghiên cứu Bảo tồn cổ vật Việt Nam, thẩm định có niên đại từ thế kỉ 15 trước Công nguyên đến đầu thế kỉ 20. Phước Huệ kể, bộ rìu đá 50 cái, sưu tầm tại vùng đất xã Cửa Cạn. Bộ sưu tập biển và rừng Phú Quốc có 20 hiện vật từ xương bò biển, cá voi, nanh heo rừng, 90 loài sò, ốc và 10 loại san hô. Độc đáo là hai vợ chồng đã sưu tầm được 20 mảnh rêu hóa thạch hàng triệu năm tuổi. Riêng bộ sưu tập lõi gỗ rừng thì họ đã có 30 tác phẩm nghệ thuật dân gian độc đáo. Ở đây còn có 300 thư mục, tài liệu tiếng Việt, Anh, Pháp về đất và người Phú Quốc cùng với trên 100 tác phẩm tranh dân gian và đương đại sáng tác về Phú Quốc.

Một sắc phong của triều Nguyễn dành cho Mạc Cửu

Dáng người gầy, giọng nói nhỏ nhẹ, Phước Huệ luôn được Phương Đài “bổ sung thông tin” trong những câu chuyện khởi nghiệp của hai vợ chồng. Từ khi còn học đại học quản trị kinh doanh ở TP.HCM, Huệ đã viết cẩm nang du lịch về đảo Phú Quốc. Ra trường về làm hướng dẫn viên du lịch cho khách sạn Sài Gòn – Phú Quốc, anh càng có dịp khám phá và say mê hơn hòn đảo quê nhà. Rồi anh gặp chị, cùng làm nghề du lịch. Thế là tận dụng mọi cơ hội lang thang khắp đảo, hai vợ chồng không bỏ qua một mảnh vỡ sành, một nhánh cây khô hay một hòn đá sỏi nào trong những chuyến lên rừng xuống biển cùng du khách. Rồi nghe có ngư dân nào muốn bán món này món kia, anh chị lại lặn lội tìm mua cho được.

Huỳnh Phước Huệ bên số cổ vật chờ bày biện

Dần dà, họ mở cơ sở Cội Nguồn, chuyên trưng bày các món sưu tầm được, kết hợp với việc bán hàng lưu niệm cho du khách – hầu hết là hàng mỹ nghệ vỏ ốc, vỏ sò và ngọc trai Phú Quốc (có viên ngọc trai giá tới 4.000 đô-la Mỹ). Ba năm nay, du khách ghé Cội Nguồn ngày càng đông và theo lời Huệ, mỗi ngày có khoảng 90% du khách ra Phú Quốc ghé Cội Nguồn. Năm ngoái, thấy đã có quá nhiều người “mê” Phú Quốc, hai vợ chồng quyết định lập bảo tàng Cội Nguồn Phú Quốc. Ngày 23-2-2009, UBND tỉnh Kiên Giang đã ký quyết định thành lập bảo tàng này – đây là bảo tàng tư nhân thứ chín ở Việt Nam, cho tới thời điểm này. Nơi đây đang có gần hai mươi nhân viên làm việc, trong đó có người được đào tạo chuyên ngành bảo tàng từ trong đất liền ra.

Vịnh Thái Lan nhìn từ sân thượng bảo tàng Cội Nguồn

“Có phải để bán hàng cho sung hơn không?” - tôi hỏi vui. Huỳnh Phước Huệ từ tốn nói: “Hai vợ chồng chỉ muốn có thêm nhiều người hiểu về Phú Quốc”. Nguyễn Thị Phương Đài nhỏ nhẹ: “Ảnh sợ nay mai Phú Quốc mất đi nhiều thứ vì bây giờ người ta xây dựng dữ quá”. “Nhưng, thí dụ như để có 57 lát gỗ trưng bày kia thì chắc là anh phải đốn hạ tới 57 cây gỗ rừng?”. Huỳnh Phước Huệ lại từ tốn trả lời: “Cái đó mình sưu tầm tại công trình sân bay Phú Quốc đang thi công, ở đó cây cối bị đốn bỏ nhiều lắm”.

Ảnh: Dương Thế Lộc, Huỳnh Kim

Mong manh đom đóm

Ở dưới đất nhìn xa nhìn gần, hay gặp cuộc đời mong manh đom đóm. Bay lên trời đôi ba vòng chuồn chuồn châu chấu lượn quanh Cần Thơ Vĩnh Long sông Hậu, càng thấy trần gian đom đóm mong manh.

Đây không là cố quận mà như trùng phùng Trung Niên Thi Sĩ ngày xưa:

Hỏi rằng người ở quê đâu
Thưa rằng người ở rất lâu quê nhà

Đích thị quê nhà hai tiếng gần xa.

Dường như đom đóm nơi xa ấy
Đang thắp đèn bên sông mong manh
Xin gởi qua bến bờ xa vắng
Ánh hoàng hôn ấm áp bình minh

Làm đom đóm

Gặp quê nhà



Ra sông Hậu

Ngắm cồn Sơn


Lên Trà Nóc

Xuống cù lao

Qua Vĩnh Long

Về mặt đất

₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪

* Tái bút:

Cảm ơn đom đóm ngỏ lời
Gởi cho tại hạ một trời mong manh
Kể từ ngày tháng xa xanh
Ra đi bỏ lại mấy nhành rong rêu
Rứa là huynh muội thương yêu
Rứa là nhung nhớ sớm chiều ruột đau
Dẫu là cách trở bể dâu
Cũng là dâu bể rất lâu quê nhà
Trung niên thi sĩ gọi là
Mong manh đom đóm nõn nà muội huynh

₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪

Ảnh: Dương Thế Lộc

Phú Quốc mùa biển lặng

Tuần rồi chúng tôi ra đảo Phú Quốc trao học bổng của Quỹ Thời báo Kinh tế Sài Gòn (Saigon Times Foundation – STF) nhằm mùa biển lặng, vậy mà cứ nghe trong lòng như có những cơn sóng dậy.

Ba mươi em học sinh được phòng giáo dục huyện chọn nhận học bổng lần này, em nào cũng con nhà nghèo mà hiếu học. Buồn nhất là có tới mười bốn em có hoàn cảnh cha mẹ li dị hoặc mồ côi. Danh sách in những hàng chữ nằm lặng thinh, như là ánh mắt buồn hiu của các em.

“Nguyễn Trùng Dương, lớp 6, cha mẹ li dị, đang sống với ngoại già yếu. Nghiêm Hoài Giang, lớp 7, cha mẹ li dị, đang sống với mẹ bệnh nặng. Nguyễn Nam Em, lớp 6, cha mẹ li dị, gia đình khó khăn. Nghiêm Hoài Sơn, lớp 3, cha bỏ, mẹ làm mướn. Phan Tuấn Hiệp, lớp 5, cha mất sớm, mẹ làm mướn. Nguyễn Thị Mỹ Oanh, lớp 3, mồ côi cha mẹ, ở với ngoại. Phú Chí Nguyễn, lớp 5, mẹ mất sớm, cha làm thuê, ở nhà trọ. Nguyễn Hữu Nghĩa, lớp 2, không có cha, mẹ làm thuê. Mai Xuân Kiên, lớp 5, cha mất, mẹ bệnh tật. Lê Thị Thu Thảo, lớp 5, cha mẹ bỏ nhau, mẹ nuôi 5 con đi học. Tô Thanh Hải, lớp 3, cha mẹ li hôn, ở với người đỡ đầu”…

Thầy Phạm Văn Nghiệp, trưởng phòng giáo dục huyện Phú Quốc, nói đang có hơn 20 % trong số khoảng hai chục ngàn học sinh trên đảo Phú Quốc nghèo khó và rơi vào những hoàn cảnh tương tự như vậy. Rồi thầy Nghiệp kể một câu chuyện thương tâm về một em nữ sinh lớp 7 ở ấp Suối Đá mới chết tại ao nhà hồi trước Tết rồi. Chỉ vì em phải dậy sớm ra ao gánh nước tưới rau để kịp đi học trong khi bụng còn đói. Cha em đã mất, mẹ tái giá và em sống với hai người lớn vô cảm trong một căn nhà lá.

Thầy Nghiệp còn kể nhiều chuyện nữa về những đồng tiền học bổng không tới tay các em, trong đó có một nguyên nhân: có quá nhiều những người cha lấy tiền này đi nhậu! Có nơi làm sổ tiết kiệm cho học sinh, nhưng cũng không thoát vì có người cha rút cả tiền tiết kiệm đi nhậu.

Thầy Nghiệp quay qua hỏi anh Trần Kim Đính, giám đốc Công ty Thông tin lữ hành Mekong, nhà tài trợ học bổng bữa đó: “Tặng mỗi em 500.000 đồng rất là quí, nhưng có chắc là phụ huynh sẽ mua cho nó một bộ đồ mới hay tập sách mới không? Hay là cha của nó sẽ lấy hết tiền đi mua rượu nhậu?”.

Thầy Nghiệp hỏi người mà như tự vấn mình, vì thấy ánh mắt của thầy buồn lắm. Thầy nói tiếp: “Ở những xã xa dọc biển, thấy các em lội bộ đi học mà xót lòng. Ước gì mấy em có được một chiếc xe đạp”.

Hai người tự dưng ngồi lặng thinh một hồi, rồi anh Đính nhẹ nhàng đề nghị: “Lần sau ra đảo, chúng tôi sẽ bàn kỹ với thầy và Quỹ STF, mình sẽ cấp học bổng bằng hiện vật cho các em, thí dụ như xe đạp”.

Phú Quốc bây giờ đã có khoảng một trăm ngàn dân từ khắp nơi về đây mưu sinh lập nghiệp. Trong đất liền thì hay thích gọi đây là “đảo ngọc” và đang có phong trào đổ xô ra đây kinh doanh “du lịch sinh thái”.

Đi một vòng lên rừng xuống biển quanh đảo, dễ gặp những tấm biển “Khu du lịch sinh thái”. Như ở ấp Suối Cát có “Khu du lịch sinh thái Trầm Hương” chỉ có bốn cái tum bên bờ suối mà vắng nhà vệ sinh công cộng. Hay như ở Gành Dầu phía bắc đảo, có dựng một tấm bảng to đùng “Khu du lịch sinh thái Bãi Dài” của một nhà đầu tư Mỹ, nghe nói dự án trị giá tới hai tỉ đô la. Nhưng Bãi Dài vẫn trống trơn trong khi dân nghèo từ đất liền ra cắm chòi dọc mé rừng đối diện với bãi cát ngày càng nhiều, để chờ cơ hội làm thuê.

Gần đó, phía Cửa Cạn, đang có một dự án sân golf rộng tới 205 héc ta trùm lên một vùng đồi bãi hoang dã đẹp như tranh. Còn ở thị trấn Dương Đông và các bãi tắm phía nam đảo, đang mọc thêm hàng chục khu nghỉ dưỡng hoặc khách sạn được thiết kế đủ kiểu tuỳ ý thích người chủ. Trong đó, có hai khách sạn cao bảy tầng làm xong rồi mà không kinh doanh được vì không có khách. Và gặp rất nhiều rác thải ở khắp nơi. Cũng như dễ gặp nhiều trẻ em lam lũ đang lội bộ tới trường.

Đêm ở bãi Bà Kèo thuộc Dương Đông, một bên rừng đồi thanh tịnh một bên biển đêm minh mông lặng lẽ dưới ánh trăng thượng tuần. Lội ra biển một mình, ngâm hàng giờ trong nước biển mát lành yên tĩnh, nghĩ ngợi miên man.

Lấp lánh ngoài khơi xa, lai rai chấp chới những ánh đèn chài của dân đi biển; không còn đông đúc tưng bừng như năm bảy năm về trước. Chợt nhớ lời ông già Hai Bé trên bờ, nói hồi chiều, bây giờ phải đi xa mới có cá, xa khuất tuốt ngoài khơi, đêm nhìn ra hổng còn thấy được ánh đèn đâu nữa. ■

Ảnh: Dương Thế Lộc