skip to main |
skip to sidebar
Tác giả cuốn sách này, nhà báo Trần Thanh Phương, tâm sự: 'Tôi cầm bút đã 45 năm. Nhưng chưa có trang viết nào tôi thấy ngòi bút mình khó khăn như soạn cuốn sách này. Tôi tự dặn lòng, phải thật cẩn thận từng câu từng dòng, vì chữ nghĩa ở đây đã chạm đến những giây phút cuối cùng của một đời văn. Cho nên, trước khi ngồi vào bàn viết, tôi có sửa soạn mâm cơm, thắp nén nhang xin hương hồn các nhà văn, nhà thơ quá cố cho phép tôi được làm cái việc ghi chép lại giờ phút lâm chung và việc hậu sự của họ'. Và ông đã chọn nửa câu Kiều, Còn là tinh anh, để đặt tên cho cuốn sách này; sách được NXB Văn hóa - Văn nghệ in 2.000 cuốn bìa cứng, giá 120.000 đồng/cuốn, vào quý 2.2013.
Trần Thanh Phương đã sắp xếp theo thời gian qua đời của 50 nhà văn, nhà thơ hiện đại mà tác giả có đủ tư liệu, để soạn cuốn sách này. Đó là Vũ Trọng Phụng (mất năm 1939), Hàn Mặc Tử (1940), Trần Đăng (1949), Thâm Tâm (1950), Thôi Hữu (1950), Nam Cao (1951), Nguyễn Huy Tưởng (1960), Lê Văn Trương (1964), Nguyễn Bính (1966), Nguyễn Thi (1968), Lê Anh Xuân (1968), Dương Thị Xuân Quý (1969), Chu Cẩm Phong (1971), Nguyên Hồng (1982), Đặng Thai Mai (1984), Xuân Diệu (1985), Vũ Ngọc Phan (1987), Nguyễn Tuân (1987), Thanh Tịnh (1988), Xuân Quỳnh (1988), Lưu Quang Vũ (1988), Quang Dũng (1988), Nguyễn Minh Châu (1989), Đoàn Giỏi (1989), Thế Lữ (1989), Chế Lan Viên (1989), Lưu Trọng Lư (1991), Hoàng Trung Thông (1993), Phùng Quán (1995), Yến Lan (1998), Nguyễn Văn Bổng (2001), Trinh Đường (2001), Ngân Giang (2002), Tố Hữu (2002), Nguyễn Đình Thi (2003), Thu Bồn (2003), Bảo Định Giang (2005), Huy Cận (2005), Anh Thơ (2005), Trần Bạch Đằng (2007), Bàn Tài Đoàn (2007), Phạm Tiến Duật (2007), Nguyễn Khải (2008), Sơn Nam (2008), Thảo Phương (2008), Tế Hanh (2009), Hữu Loan (2010), Hoàng Cầm (2010), Hoài Anh (2011) và Chim Trắng (2011).
Với mỗi tác giả, trước khi kể chuyện về “phút lâm chung” và “việc hậu sự”, nhà báo Trần Thanh Phương đều chọn in ảnh chân dung, tóm tắt thân thế, sự nghiệp, các tác phẩm chính và đặc biệt là chọn đăng một đoạn văn, câu thơ hay một đoạn phê bình văn học để đời của họ làm đề từ. Thí dụ về nhà văn Vũ Trọng Phụng, ông chọn câu nói nổi tiếng của nhân vật chính trong tiểu thuyết Số đỏ, đó là câu “Biết rồi, khổ lắm, nói mãi!”. Kể chuyện chữa bệnh lao phổi thời đó, Vũ Trọng Phụng đã phải nghe lời bác sĩ, hút thuốc phiện để kéo dài sự sống, rồi nói với bạn văn: “Nghiện thuốc phiện thì đê hèn thật, nhưng còn hơn chết chứ. Tôi, trên còn bà, dưới còn vợ, và con. Bằng ấy người trông vào tôi”. Nhưng rồi nhà văn đã ra đi khi mới 27 tuổi, vào ngày 13.10.1939, tại Hà Nội. Sách kể tiếp: “Hố huyệt của nhà văn được đào từ hôm trước, cách mộ Tản Đà vài bước chân. Linh cửu vừa từ từ hạ xuống thì bà Vũ Trọng Phụng vì quá thương chồng đã lăn xuống huyệt”. Sau khi nhà thơ Lưu Trọng Lư đọc điếu văn, nhà văn Bùi Huy Phồn đọc hai câu đối có lồng tên 6 tác phẩm nổi tiếng của Vũ Trọng Phụng: Cạm bẫy người tạo hóa khéo căng chi, qua Giông tố tưởng nên Số đỏ/ Số độc đắc văn chương vừa túng thế, nỡ Dứt tình, Không một tiếng vang.
Chuyện về nhà văn Nam Cao, ông hy sinh năm 1951 trong vùng địch hậu ở Ninh Bình, được người dân địa phương chôn cất chung với đồng đội trong cùng một nấm mồ. Vì vậy, mãi tới năm 1998, gia đình mới tìm được hài cốt nhà văn đưa về quê Hà Nam cải táng. Và đây là một câu chuyện ly kỳ, phải nhờ đến nhà ngoại cảm phối hợp với Viện Khoa học hình sự Bộ Công an công phu tìm kiếm và xét nghiệm mới có kết quả.
Nhà văn Sơn Nam mất ngày 13.8.2008 tại bệnh viện Nhân dân Gia Định, thọ 82 tuổi. Lễ viếng nhà văn vào sáng hôm sau tại nhà tang lễ TP.HCM. Sách kể: “Nhiều nhà văn và bạn đọc yêu mến ông, sau khi thắp nén nhang trước quan tài ông, lại kéo nhau ra quán rượu gần nhà tang lễ nhắm ly rượu tiễn biệt người quá cố. Buồn thương, nhưng không bi lụy”. Trước đó 2 trang, sách viết: “Tự dưng thấy sức khỏe của mình không được như trước, năm 2003, ông đã đến phòng công chứng làm tờ di chúc. Biết tôi thích lưu giữ tài liệu về ông, ông tặng tôi bản sao tờ di chúc đó, nội dung có đoạn: “Hôm nay, ngày 20.11.2003, tại phòng công chứng số 5 thành phố Hồ Chí Minh, tôi tự nguyện tuyên bố nội dung di chúc của tôi và do công chứng viên ghi chép chính xác, đánh máy lại như sau: Tôi tên là Phạm Minh Tày, sinh năm 1926, chứng minh nhân dân số 021144502 cấp ngày 26.6.1978 tại công an thành phố Hồ Chí Minh…”.
Kể chuyện nhà thơ Chim Trắng (mất ngày 28.9.2011 tại nhà riêng ở Bình Dương), có đoạn: “Khi chứng ung thư gan bộc phát, ông vẫn kiên quyết không vào bệnh viện. Cô con dâu út phải năn nỉ ông”. Và: “Khi cấp cứu ở bệnh viện Chợ Rẫy, ông đã bứt hết dây truyền dịch thuốc, hét lên: “Tôi là người tự do…”. Rồi lịm dần”. Ở trang cuối, 472, tác giả cuốn sách này trích thơ của nhà thơ Lê Chí ở Cần Thơ, tiễn biệt Chim Trắng: Ông là con chim của vườn dừa thăm thẳm/ Lượn thong dong trên sóng Hàm Luông/ Vỗ cánh miệt mài đất nước. ■
Bài đã đăng trên báo Thanh Niên:
http://www.thanhnien.com.vn/pages/20130910/nho%E2%80%A6.aspx
Tác giả tập thơ Vết thời gian (NXB Hội Nhà văn, tháng 6.2013) là Ths Nguyễn Thanh Toàn, giảng viên Khoa Thủy sản Trường ĐH Cần Thơ, sinh năm 1960, quê Thái Bình, hội viện Hội Nhà văn TP.Cần Thơ. Lâu nay làm thơ anh ký bút danh Nắng Xuân, lần này chọn 58 bài thơ in thành tập, anh giữ tên thật.
Quê phương Bắc, định cư ở vùng đồng bằng sông nước phương Nam, lại làm nghề giảng dạy ở ngành thủy sản, thơ Nguyễn Thanh Toàn như những trang giáo án của cảm xúc. Trong bài Chuyện tình sông Hậu, anh mượn dòng sông để nói chuyện đời. Khúc đầu: Hậu Giang ơi!/Thương nhớ bồi hồi!/Dòng chảy xuôi có bao giờ hiểu được/… Mỗi cuộc đời sinh ra như đã biết yêu/ Yêu quê hương, yêu bến bờ, nguồn cội/ Yêu câu ca dao, yêu giọng hò diệu vợi / Yêu cái nhìn như đốt lửa… khát lòng nhau. Hai khúc cuối, chuyện của đời mình: Từ chối sông Đà, sông Đuống, sông La/ Hương Giang, La Ngà, Đồng Nai, Vàm Cỏ…/ Gái đoan trang, hàng trăm đám ngỏ/ Vẫn chung thủy đợi chờ dù biết rất xa anh/ Hậu Giang đôi bờ cây lá lên xanh/ Đi nhớ mãi, chân tình lưu luyến mãi/ Hẹn hò em mùa thu hoạch trái/ Chín ngọt tình yêu như thuở mới ban đầu/ Em đón anh về, ta say đắm bên nhau…
Là nhà giáo mang tâm hồn thơ ca, Nguyễn Thanh Toàn thường ghi lại cảm xúc của mình trước những sự kiện kinh tế xã hội trong đời sống. Thí dụ trước sự kiện khánh thành cầu Cần Thơ bắc qua sông Hậu, anh viết bài Chiếc cầu mở lối tương lai có những hình ảnh bình dân và chất phác như vầy: Cầu Cần Thơ, mang dáng vóc kỷ nguyên/ Cõng sức trẻ xứ Chín Rồng nhập cuộc/ Đánh thức tiềm năng của miền sông nước/ Dang vòng tay chào đón bạn muôn phương…
Trong bài Về Ba Tri nhớ cụ Đồ Chiểu, nhà giáo Nguyễn Thanh Toàn đã Đốt nhang thầm nguyện trước đền/ Nương làn gió thuận/ xuôi thuyền thơ ca để tự nhắc nhở mình, kẻ hậu sinh của bậc tiền hiền “chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm”: Ở đời phải ráng giữ mình/ Đức như gốc rễ, còn tình tay chân…
Tình yêu ở tuổi trung niên trong tâm hồn nhà giáo này khổ đau và lãng mạn đến dường nào mà anh lại chọn bài thơ Vết thời gian làm tựa đề cho cả tập thơ? Có phải nó ở đây: Như con sóng/ khi triều dâng để lại/ Trên cát hằn/ đầy những vết thời gian… Hay là đây: Dòng thời gian/ vẫn cuộn chảy không ngừng/ Đừng ngã gục/ và cũng đừng bỏ cuộc.
Dù sao, tình yêu vẫn còn đó. Giờ thì tôi đã hiểu vì sao anh từng ký bút danh Nắng Xuân. Trong bài Nắng xuân, thầy giáo Nguyễn Thanh Toàn đằm thắm viết: Uống từng giọt nắng xuân/ Càng uống càng thấy khát/ Hương mùa hoa ngào ngạt/ Lắng sâu tận đáy lòng. ■
Bài đã đăng trên báo Thanh Niên:
http://www.thanhnien.com.vn/pages/20130903/tho-cua-mot-nha-giao.aspx
Lạc Long
Sau hơn một thập niên tái lập tỉnh và đổi mới, Bạc Liêu giờ đây đang trên đà phát triển, vươn lên với biết bao đổi thay. Nhân dịp tổng kết cuộc thi ký báo chí chủ đề Bạc Liêu - 15 năm đổi mới và phát triển do Hội Nhà báo Việt Nam tỉnh Bạc Liêu tổ chức, 24 tác phẩm tiêu biểu của nhiều tác giả đã được tập hợp in thành sách với tựa đề Bạc Liêu tình đất, tình người do Hội Nhà báo tỉnh Bạc Liêu ấn hành, tháng 1.2012.
Trong bút ký Điện gió - nguồn năng lượng mới ở ĐBSCL của tác giả Vũ Thống Nhất, Bạc Liêu được miêu tả như một địa phương tiên phong trong vùng châu thổ sông Cửu Long với việc phát triển điện gió, một nguồn năng lượng xanh, sạch. Để hình dung về quy mô của công trình này, xin trích một đoạn: “Dọc biển Đông hàng cây số, kéo dài từ phường Nhà Mát qua Vĩnh Trạch Đông đến ranh giới tỉnh Sóc Trăng là những tua-bin gió với cánh quạt khổng lồ xếp hàng thẳng tắp quay vù vù”. Thêm nữa, “công trình điện gió đã là một sản phẩm du lịch đáng giá cho đất biển Bạc Liêu và kéo theo nhiều dịch vụ mới cho khu đô thị mới”.
Trong Bạc Liêu: những gam màu tôm lúa, tác giả Thanh Thủy phản ảnh bức tranh kinh tế sau 15 năm tái lập tỉnh, đời sống của người dân Bạc Liêu đã được đổi mới. Nhờ biết chuyển đổi mô hình sản xuất từ độc canh cây lúa sang trồng lúa, nuôi tôm kết hợp với mô hình 1 lúa - 1 tôm mà thu nhập đầu người của Bạc Liêu năm 2011 đã cao hơn năm 1997 đến hơn 9 lần. Tác giả khẳng định: “Như vậy là sau 15 năm đổi mới, đời sống của người dân Bạc Liêu được nâng lên rõ rệt, với mức thu nhập bình quân đầu người năm 2011 đạt 24 triệu 590 ngàn đồng, so với 5 năm trước, tăng 4,4 lần và so với năm 1997 thì mức thu nhập tăng 9,07 lần”.
Ký Những chuyên gia chân đất của tác giả Thanh Phong khái quát chân dung người nông dân điển hình với quy trình nuôi tôm “gây sốc” hay việc một lão nông hơn 40 năm gắn bó với ruộng đồng đã lai tạo nên những giống lúa mới, chất lượng cao. Đó là “vua tôm” Võ Hồng Ngoãn thành công trong nhiều năm liền với việc thả nuôi tôm mật độ thưa “từ 7- 9 con/m2, thay vì 25 - 30 con/m2 như nhiều người áp dụng, nhưng hiệu quả thì hơn hẳn”. Còn ông “Tám lúa giống” chính là lão nông Nguyễn Văn Lạc, người đã chọn lọc, lai tạo thành công 146 dòng lúa giống mới dù chỉ là “một nông dân không có bằng cấp nào lận lưng”. Tác giả cho biết nổi bật trong những giống lúa mới của ông, có giống BL17, BL29 cho năng suất cao từ 8 - 8,5 tấn/ha/vụ, được nhiều hộ nông dân ĐBSCL áp dụng sản xuất.
Bộ mặt đô thị của TP.Bạc Liêu cũng được ghi nhận trong cuốn sách này, như điểm nhấn về sự đổi mới của một vùng đất gắn bó lâu đời với nông thôn. Đó là hình ảnh phố phường khang trang, sạch đẹp. Tác giả Đỗ Hiếu Liêm, trong bút ký Cảm nhận trên những con đường được thay áo mới, miêu tả những dãy vỉa hè mới nằm dưới tán cây xanh của 35 tuyến đường kiểu mẫu: “Mới ngày nào đó, cũng trên đường phố này, cũng trên vỉa hè này còn bộn bề lo toan với những bụi bặm, rác rưởi, khập khiễng dưới chân thì nay, dưới đôi bàn chân ta bước là những dãy vỉa hè thông thoáng, thẳng băng với đủ màu sắc”. Điều đáng nói ở đây, theo tác giả, là “100% vốn xây dựng đều là do dân đóng góp”, “chính quyền giữ vai trò chỉ đạo, định hướng”.
Tuyển tập này còn có ký sự của nhà văn Phan Trung Nghĩa, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam đang công tác tại Báo Bạc Liêu và Hội Văn nghệ Bạc Liêu. Kể chuyện xây dựng nông thôn mới với đủ loại tiêu chí mà không thấy ai nhắc cái hồn cốt của nông thôn như câu ca dao Chiều chiều ra đứng bờ ao, ngó về quê mẹ ruột đau chín chiều - nhà văn bèn viết bút ký Giữ cho làng một khúc đồng dao. Nhắc lại chuyện 16 người đầu tiên làm Báo Bạc Liêu sau khi tách tỉnh Minh Hải, Phan Trung Nghĩa kể trong bút ký 15 năm báo Bạc Liêu - một hòn than âm ỉ cháy: “Về Bạc Liêu là chúng tôi về một vùng kỷ niệm, về lại cái thời tấm mẳn của mình. Ở đó cái gì cũng quen thuộc và đầy ray rứt. Đời sống xã hội những năm đầu chia tách tỉnh đầy ngổn ngang bề bộn. Đất nước đã chuyển sang nền kinh tế thị trường được vài năm, dấu hiệu chuyển động tích cực đã rõ nhưng thị xã Bạc Liêu vẫn nghèo nàn với những dãy phố rêu phong, cổ kính. Càng đi sâu vào nông thôn càng thấy cái nghèo hiện diện khắp nơi”.
Từ một Bạc Liêu danh tiếng với bản Dạ cổ hoài lang của cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu và giai thoại Công tử Bạc Liêu, qua tuyển tập khiêm tốn và chứa nhiều thông tin này, tôi lại muốn làm một du khách, tìm về với tình đất, tình người Bạc Liêu của thời đổi mới. ■
Bài đã đăng trên báo Thanh Niên:
http://www.thanhnien.com.vn/pages/20130827/15-nam-bac-lieu.aspx
Lạc Long
Không phải là một người có khiếu về lĩnh vực thuyết trình hoặc nói trước công chúng nhưng khi đọc quyển sách Bí quyết trình bày từ các chuyên gia (NXB Dân Trí và Alphabooks ấn hành vào quý 2.2013), tôi cảm thấy mình bị thu hút bởi nghệ thuật thuyết trình từ các diễn giả chuyên nghiệp.
Quyển sách dày 339 trang, gồm 16 chương, theo lời các tác giả, dành cho những ai muốn những cuộc thuyết trình hoặc nói chuyện hằng ngày trở nên cuốn hút người nghe và có sức thuyết phục hơn. Và “đây cũng là cuốn sách cần thiết cho những người muốn theo đuổi sự nghiệp diễn thuyết, huấn luyện hay giảng dạy chuyên nghiệp”. Nói cách khác, cuốn sách như một cẩm nang “nói cho người ta nghe”, từ cách nói chuyện bình thường trong gia đình, với bạn bè, “thuyết phục” sếp trong công sở… cho đến chuyện thuyết trình trước công chúng.
Diễn giả chính, Quách Tuấn Khanh, cùng 13 đồng sự - Hồng Phương Lan, Vũ Hoàng Quốc Tuấn, Lu Tùng Thanh, Lưu Ngọc Lâm, Nguyễn Anh Tuấn, Trần Đức Hưng, Trần Thiên Lý, Nguyễn Đức Nhật, Phan Cử Nhân, Hoàng Minh Việt, Nguyễn Hoài Nam, Huỳnh Ngọc Minh và Trần Hữu Lễ - đã chia sẻ nhiều bí quyết để “nói cho người ta nghe”. Riêng Quách Tuấn Khanh, “là một doanh nhân thành công và là một diễn giả hàng đầu Việt Nam”; là “chủ tịch Power UP Group, diễn giả chính của Công ty d’Oz International (Singapore) và là 1 trong 6 PEP (Personal Efficiency Program – chương trình nâng cao hiệu suất cá nhân), người đầu tiên được chứng nhận quốc tế ở châu Á”. Các đồng tác giả khác cũng là những doanh nhân thành đạt, những diễn giả tiêu biểu có sức ảnh hưởng trong lĩnh vực phát triển con người ở Việt Nam.
Đầu tiên, các tác giả gợi ý việc sử dụng quyển sách sao cho hiệu quả: “Trước khi đọc, hãy nghiêm túc đánh giá kỹ năng trình bày của mình ở mức nào để biết những điểm cần cải thiện hoặc phát huy; đọc kỹ và không nên bỏ qua những bài thực hành được gợi ý trong từng chương; bạn có thể không đọc hết cuốn sách, chỉ đọc những chương mình quan tâm; khi soạn bài trình bày, bạn hãy sử dụng cuốn sách như một cẩm nang hướng dẫn để chuẩn bị thật tốt”.
Mở đầu chương 1, diễn giả Quách Tuấn Khanh bày tỏ: “Thực tế cho thấy, khả năng nói chuyện và trình bày của nhiều người Việt Nam không được tốt”. Theo ông, đa số người ta sinh ra không phải ai cũng là những nhà hùng biện bẩm sinh mà thành công đạt được là do quá trình rèn luyện. Ông viết: “Nếu bạn muốn trình bày tốt, thì cũng giống như mọi kỹ năng khác, hãy thực hành nhiều và điều chỉnh sau mỗi lần thực hành”. Tác giả lấy ví dụ điển hình của cựu giám đốc Apple, Steve Jobs, đã tiến bộ như thế nào qua những cuộc thuyết trình từ năm 1984 đến thành công “tuyệt diệu” vào năm 2007. Quách Tuấn Khanh nhấn mạnh: “Chính việc cam kết rèn luyện đã tạo nên sự khác biệt”. Tác giả khẳng định, khi đã có kỹ năng trình bày tốt, bạn sẽ thu được những lợi thế trong cuộc sống, đó là: có được việc làm tốt; thăng tiến trong công việc; ký được nhiều hợp đồng hơn; tổ chức các cuộc họp chất lượng; xua tan chán nản và căng thẳng; tạo dựng diện mạo bản thân mạnh mẽ hơn; tạo dựng các mối quan hệ; gia tăng quyền lực và trao dồi sự tự tin.
Trong chương 3, chuyên gia Hồng Phương Lan chỉ ra bí quyết để có thể có một buổi thuyết trình thành công, xua tan đi nỗi sợ hãi khi phải đứng trước một đám đông hoàn toàn xa lạ. Bí quyết ấy bao gồm 8 ý: tận dụng mọi cơ hội; chuẩn bị sớm và kỹ lưỡng; dùng lối độc thoại tích cực; thả lỏng cơ thể; không có buổi thuyết trình nào hoàn hảo trăm phần trăm; tập thư giãn; ăn uống hợp lý; chuẩn bị tâm lý trước những tình huống không ngờ. Ngoài ra, để có được một bài thuyết trình hay, thu hút người nghe thì cần phải đảm bảo đủ 3 phần chính, như chuyên gia Lưu Ngọc Lâm giới thiệu trong chương 6: “phần mở đầu” để thu hút sự chú ý; “phần nội dung chính” bám sát các kịch bản đã chuẩn bị trước, xem phản ứng của người nghe và “phần kết luận” giúp người nghe hình dung và sắp xếp lại những điều đã được trình bày, sao cho họ nhớ được càng nhiều thông tin càng tốt.
Ở chương 9, diễn giả Huỳnh Ngọc Minh chia sẻ những bí quyết về việc sử dụng ngôn ngữ để chinh phục người nghe: “Để dùng lời nói hiệu quả, nên tránh dùng biệt ngữ, nên sử dụng ngôn từ mạnh mẽ, giàu hình ảnh, hùng hồn, dứt khoát và chính xác”. Tuy nhiên, trong một buổi thuyết trình, thì không phải chỉ có giọng nói hay nội dung đã được chuẩn bị sẵn, mà “ngôn ngữ cơ thể” cũng được cho là một yếu tố “dẫn đắt người nghe”. Dẫn nghiên cứu của giáo sư tâm lý học Albert Mehrabian, ĐH California, tác giả Lu Tùng Thanh cho biết: “Trong ba yếu tố chuyển tải thông điệp - ngôn từ, giọng nói và ngôn ngữ cơ thể - thì ngôn ngữ cơ thể chiếm vị trí quan trọng nhất, 55% so với 2 yếu tố còn lại là 7% cho ngôn từ, 38% cho giọng nói”.
Đến chương cuối, chuyên gia Trần Hữu Lễ cho rằng “kể chuyện” là một trong những cách chinh phục người nghe. Ông viết: “Các câu chuyện có thể giúp người nghe nắm được một điểm trình bày quan trọng nào đó chỉ với một hình ảnh duy nhất, đôi khi là một chữ duy nhất nào đó. Các câu chuyện có thể đơn giản hóa được các ý niệm phức tạp, làm rõ lên những gì mang tính nhập nhằng, lộn xộn và soi sáng những ý tưởng khó nắm bắt”. Dẫn kinh nghiệm thành công của Steve Jobs, “ông vua” của thương hiệu Apple, tác giả nhấn mạnh: “Steven Jobs là người biết cách biến những buổi thuyết trình của ông thành những show diễn trên sân khấu mà ông là diễn viên chính”.■
Bài đã đăng trên báo Thanh Niên:
http://www.thanhnien.com.vn/pages/20130820/noi-cho-nguoi-ta-nghe.aspx
Bìa kép tập thơ Sông Trắng in ảnh trắng đen chân dung một ông già có lông mày bạc, tóc bạc và khuôn mặt đen cháy rặt nông dân với chú thích: “Nguyễn Thái Thuận. Sinh năm 1939. Hội viên Hội Văn học nghệ thuật Cà Mau. Sáng tác từ những năm 1970 đến nay. Hiện trồng rau trên mảnh đất vườn nhà”.
Sau mấy ngày đọc 36 bài thơ được trình bày chăm chút, sang và giản dị, tôi nói: “Sông Trắng là thơ của một lão nông”. Nhà thơ Lê Chí đang ở Cần Thơ, cùng quê Cà Mau và cùng thế hệ với tác giả, nói: “Lão nông có chữ. Là cán bộ ở Khu đoàn Khu 9, lên miền Đông học rồi vào giải phóng Sài Gòn năm 1975. Lão nông hiền lắm, tâm trạng lắm”. Người bạn đang làm việc ở báo Thanh Niên nói: “Hồi còn làm ở báo Minh Hải, mình đã in thơ của ổng. Thơ ổng có nhiều hình ảnh”. Xin được trích:
Như hạt sương, bài mở đầu tập thơ: đến một ngày không xa lắm/ mình sẽ như hạt sương lấm tấm/ tan biến/ dần/ có một nỗi đắm say/ được trèo lên hái trái/ càng đến gần/ bật thèm nhỏ dãi/ đạp dưới chân mình những thảm cỏ non tơ/ tan biến dần/ những vị ngọt giả vờ.
Còn đây, Buồn giáp hạt (trang 44): tháng năm nắng cháy/ đất bạc đầu/ người bất lực bạc đầu/ cả cuộc đời lặn ngụp đồng sâu/ nay đất cũng hóa thành đất trắng/ tiếng vạc đói mồi kêu đêm rời rạc/ trâu quay về nứt nẻ dấu chân/ tháng Năm ơi/ đậm đặc nỗi nhọc nhằn/ nuôi hy vọng trong bàn tay nhỏ bé. Bài thơ không ghi thời gian sáng tác và chữ của lão nông đã hóa nỗi buồn.
Ký ức chiến tranh bàng bạc trong Sông Trắng. Bài Ngày về của người lính có đoạn chót như vầy: cầm lại cuốc cày bằng một bàn tay máu ứa/ một mảnh vườn hoang/ mấy hố bom há miệng/ đè lên nỗi đau/ bước vào chiến trận/ phía trước phía sau chỉ có một mình/ đêm chong đèn/ ngày lam lũ, lặng thinh/ thương con cuốc không còn chỗ ở/ bầy ròng ròng lẩn quẩn chờ mưa/ bên này mấy liếp dưa/ bên kia vườn cà chín đỏ/ cô gái lỡ thì gánh hàng ra chợ/ không buồn bớt một thêm hai/ mấy lượt trở mình nghe gió khuya lay/ cái lạnh tràn vào bếp trống/ người đã khuất non cao sông rộng/ mươi năm đắng đót đợi chờ/ cây đã nặng cành/ thèm một tiếng ầu ơ. Cuối bài thơ Viếng mộ chị Võ Thị Sáu được viết vào năm 2012: hàng dương lặng/ cõi vô thường tĩnh lặng/ khói hương bay đắp trên giấc ngủ dài/ lược gương như bao người con gái/ gió đã già, chị vẫn còn trẻ mãi.
Một ngày tháng 10.1995, ông gởi tâm trạng của mình vào bài thơ Sông Trắng: mưa trên sông hóa thành sông trắng/ đẩy lùi những bến bờ xa/ chiều Năm Căn trời sa, đất lặng/… sông quê bạc phếch hạt mưa chiều/ ngửa mặt trầm tư mi sông bạc.
Bước vào tuổi 73, lão nông viết bài thơ Lỡ hẹn, 3 câu đầu: anh không về như đã hẹn/ căn nhà nhỏ bên sông Trẹm/ từ hôm ấy tạnh đợi mong; và 4 câu cuối: tháng tư nào rạng rỡ non sông/ anh đã ngủ giấc dài trên bậc cửa/ buổi sum họp chỉ thiếu vài bước nữa/ để tay em chới với suốt đời.
Tới trang chót của Sông Trăng, trang 74, tác giả ghi ở cuối bài Vào cuộc rong chơi năm sáng tác là 2013. Và đây là “cuộc rong chơi” của lão nông 74 tuổi: sớm mai nào ta trở về với gió/ lay nhẹ cành, vờn luống mạ non/ mãi rong ruổi những chân trời thẳm/ bỏ sạch trơn thương nhớ, mất còn/ sớm mai nào ta lơ lửng cùng mây/ lang thang trôi tận trời cuối đất/ hóa thân thành núi non huyền hoặc/ những đền đài ảo ảnh thoắt biến tan/ sớm mai nào ta tan vào biển/ không dấu chân không sợi tóc ngắn dài/ miên man sóng khỏa/ trăng xanh lạnh/ bờ bãi xưa bỏ lại bên sông/ sớm mai nào ta cuộn trong chăn đất/ miên man chiêm bao giấc ta bà/ khói hương bay trên cánh đồng quên lãng/ tang tình tang hồn vào cuộc rong chơi.
Nhà thơ Lê Chí nói: “Bìa tập thơ đẹp” - bìa của Hiếu Vũ. Sông Trắng in 500 bản, do NXB Thời Đại và Hội Văn học nghệ thuật Cà Mau ấn hành, quí 3.2013, không in giá bán. ■
Bài đã đăng trên báo Thanh Niên:
http://www.thanhnien.com.vn/pages/20130813/tho-cua-mot-lao-nong.aspx
Lạc Long
Có một cuốn sách dày hơn 400 trang nhưng có thể cầm gọn trong lòng bàn tay và “khám phá” từ đầu đến cuối một cách thú vị. Đó là cuốn Nghĩ giàu, làm giàu vừa được First News và Tập đoàn Trung Nguyên Coffee ấn hành vào quý 1.2013.
Tác giả, Napoleon Hill (1883-1970) là một người có sức ảnh hưởng hết sức mạnh mẽ trong lĩnh vực “thành công cá nhân”. Với công trình Nghĩ giàu, làm giàu (Think anh grow rich), ông được mệnh danh là “người tạo ra các nhà triệu phú”. Napoleon Hill là người Mỹ, sinh ra trong một gia đình nghèo ở tây Virginia. Ông khởi nghiệp bằng việc làm cộng tác viên cho một tờ báo địa phương. Đến năm 19 tuổi, Napoleon Hill trở thành người quản lý mỏ than. Sau đó, Hill đã chuyển sang hàng loạt ngành nghề khác như luật, kinh doanh xe hơi, kinh doanh gỗ... Đến 25 tuổi, tác giả được gặp được ông “vua thép” của nước Mỹ, Andrew Carnegie, nghe ông ta kể về các bí quyết thành công của bản thân. Kể từ đó, Napoleon Hill đã dành suốt gần 30 năm để phỏng vấn hơn 500 người nổi tiếng và thành công trong nhiều lĩnh vực khác nhau để cho ra đời bộ cẩm nang Nghĩ giàu, làm giàu - một trong những tác phẩm bán chạy nhất trên thế giới.
Nhân dịp Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Tập đoàn Trung Nguyên và First News cùng phát động chương trình “Xã hội trường kỳ khởi nghiệp - kiến quốc”, qua bản dịch của Việt Khương - Vương Long - Khánh Duy - Ngọc Hân, quyển sách Nghĩ giàu, làm giàu gồm 14 chương đã được xuất bản nhằm giúp các bạn thanh niên khám phá những “công thức thành công nhất quán” của hơn 500 người giàu nhất nước Mỹ để có thể tìm kiếm thành công cho mình và góp phần phát triển xã hội.
Khát vọng là tên chương mở đầu, ở đó tác giả gởi đi thông điệp “niềm khát khao mạnh hơn tạo hóa”. Trong chương 2, Niềm tin, Napoleon Hill kể về sự thành công của tập đoàn thép Hoa Kỳ, một tập đoàn thép khổng lồ, dựa trên ý tưởng của một chàng trai trẻ. Bí quyết thành công của Carnegie: phải biết nắm bắt và quyết tâm thực hiện mơ ước của bản thân. Tác giả viết: “Sự giàu có bắt nguồn dưới dạng những ý tưởng. Tiền bạc chỉ đến với những người biết cách biến những suy nghĩ của họ thành kế hoạch hành động. Niềm tin sẽ xóa bỏ mọi giới hạn! Hãy nhớ điều này khi bạn mặc cả với cuộc đời cho bất cứ điều gì bạn muốn với cái giá mà bạn sẵn sàng chi trả”.
Để đạt được thành công, ngoài niềm tin, không thể thiếu kiến thức chuyên môn (chương 4). Theo Napoleon Hill, có được kiến thức là điều quan trọng nhưng “nguồn gốc đáng tin cậy của kiến thức” quan trọng hơn. Thật bất ngờ, có một số “nguồn” sau đây: những trải nghiệm và học vấn của một người; trải nghiệm và kiến thức có được qua sự hợp tác với những người khác (tức sự liên minh theo kiểu tư tưởng lớn gặp nhau); các trường trung học và đại học; các thư viện công cộng (và thậm chí đơn giản hơn là Internet); các khóa huấn luyện đặc biệt (qua các khóa học ban đêm và đặc biệt là các chương trình tự học).
Không chỉ vạch ra những con đường dẫn đến thành công, trong chương Lập kế hoạch, Napoleon Hill còn phân tích 30 “nguyên nhân thất bại” mà bất kỳ ai mới khởi nghiệp cũng nên cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất. Đó là: những yếu tố di truyền bất lợi (đây là nguyên nhân duy nhất dẫn đến thất bại mà một người không dễ khắc phục được); thiếu một mục đích rõ ràng trong cuộc sống; thiếu tham vọng lớn vượt trên những mơ ước tầm thường; không được giáo dục đầy đủ; thiếu sự nghiêm khắc với bản thân; sức khỏe kém; có một tuổi thơ không lành mạnh; sự do dự; thiếu kiên trì; tính cách tiêu cực; không kiểm soát được những ham muốn tình dục; khát khao không kiểm soát được nhằm đạt được một cái gì đó mà không phải trả giá; thiếu sự quyết định rõ ràng; một hay nhiều hơn 6 nỗi sợ hãi căn bản (sợ đói nghèo, sợ bị chỉ trích, sợ sức khỏe yếu, sợ mất tình yêu, sợ tuổi già, sợ cái chết); sai lầm khi chọn bạn đời; sự thận trọng thái quá; lựa chọn sai đối tác kinh doanh; sự mê tín và định kiến; chọn sai nghề; thiếu tập trung nỗ lực; thói quen tiêu xài bừa bãi; thiếu nhiệt tình; sự hẹp hòi; không điều độ; không có khả năng hợp tác với mọi người; việc sở hữu những tiềm lực mà không nhờ vào nỗ lực cá nhân; không trung thực một cách chủ ý; tự cao tự đại; đoán mò thay vì suy nghĩ; thiếu vốn.
Tác giả còn viết hẳn một chương mang tên Tình dục. Tình dục quan hệ gì với chuyện làm giàu? Xin trích: “Thế giới được cai trị, và các nền văn minh được thiết lập, từ những cảm xúc của con người. Con người chịu ảnh hưởng của tình cảm nhiều hơn là lý trí. Óc sáng tạo của bạn được chuyển hóa thành hành động hoàn toàn là nhờ cảm xúc, chứ không phải do lý trí lạnh lùng”. Và “ham muốn tình dục” là yếu tố hàng đầu trong 10 yếu tố kích thích mà tâm trí con người phản ứng tự nhiên - trong đó có âm nhạc, tình yêu, nỗi sợ hãi… và đứng chót là ma túy và rượu. Thế nhưng, nếu “năng lượng tình dục” không bị kiểm soát, thì “một người bị ám ảnh tình dục không hoàn toàn khác với một người nghiện rượu hay ma túy”. Và: “Sự thiếu hiểu biết về mối họa tiềm ẩn này đã khiến hàng nghìn người phải trả giá - đánh mất hạnh phúc - mặc dù họ giàu sang”.
Cuốn sách này được in với số lượng lớn, 60.000 bản, không bán. Để có sách tặng, mời bạn đọc truy cập vào: www.cungtrungnguyentoichucvietnam.com và: www.100trieucuonsach.com.
Bài đã đăng trên báo Thanh Niên:
http://www.thanhnien.com.vn/pages/20130806/lam-giau.aspx
