(KTSG Online) – Trường
Đại học Nam Cần Thơ (DNC) và Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh Hậu
Giang (HGTV), lần đầu tiên đã ký kết hợp tác chiến lược về công tác
truyền thông nhằm góp phần phát triển nguồn nhân lực và kinh tế vùng
đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).
Ký kết hợp tác chiến lược giữa DNC và HGTV sáng ngày 13-1-2022. Ảnh: Huỳnh Kim
Nhấn mạnh tại lễ ký kết hợp tác giữa hai bên về chương trình nêu trên
vào sáng ngày 13-1-2022, TS Nguyễn Văn Quang, Hiệu trưởng DNC, nói:
“Chúng tôi kỳ vọng chương trình hợp tác này sẽ góp phần phát triển sự
nghiệp giáo dục đào tạo cũng như góp phần phát triển kinh tế cho TP Cần
Thơ và cả vùng ĐBSCL”.
Ông Nguyễn Thế Triều, Giám đốc HGTV, bày tỏ: “Với tiêu chí “làm giàu
tri thức, kết nối cộng đồng”, HGTV kỳ vọng thông qua chương trình hợp
tác này, hai bên sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để phát
triển kinh tế xã hội của tỉnh Hậu Giang cũng như vùng ĐBSCL”.
DNC và HGTV sẽ hợp tác sản xuất và phát sóng một loạt chương trình mà
hai bên có thế mạnh trong giảng dạy và truyền thông. Đó là nhóm chương
trình “Tư vấn sức khỏe” (có tọa đàm y tế trực tiếp, chuyên đề hướng dẫn
dinh dưỡng, tư vấn sử dụng dược liệu và cây trái miền Tây); nhóm chương
trình “Tư vấn định hướng nghề nghiệp” (có chương trình tọa đàm nhân lực
cho tương lai, chương trình nhất nghệ tinh, tạp chí xe và công nghệ,
công nghệ 4.0, ký sự du lịch).
Ngoài ra, HGTV còn phối hợp tổ chức và bảo trợ thông tin cho DNC
trong một số sự kiện khác như cuộc thi Hoa khôi DNC vốn đã tổ chức thành
công mấy năm nay.
Ông Nguyễn Thế Triều cho biết trong hệ sinh thái hạ tầng của HGTV,
các Fanpage của HGTV hiện có gần ba triệu lượt người theo dõi, trong đó
có hơn 350.000 người theo dõi từ các quốc gia khác, với lượt xem hàng
tháng từ 15-17 triệu.
Trong khi đó, DNC đang thu hút gần 15.000 sinh viên, học sinh (chủ
yếu ở ĐBSCL) theo học 36 ngành đại học chính quy, sau đại học và hệ vừa
học vừa làm. DNC cũng đang đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế
và phát triển mô hình “doanh nghiệp trong trường học” – đề tài mà nhà
trường đã cùng với Thời báoKinh tế Sài Gòn (nay là Tạp chí Kinh tế Sài Gòn) tổ chức hội thảo hồi tháng 8-2020.
(KTSG) – Sản xuất nông
nghiệp Việt Nam nói chung và đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nói riêng
cần phá thế độc canh cây lúa để người nông dân “sống” được. Song, việc
tiếp cận hướng chuyển đổi mới cần bằng tư duy mới, tránh chuyển rủi ro
từ ngành hàng này sang ngành hàng khác.
Cần phá thế độc canh cây lúa để người nông dân “sống” được. Ảnh: TRUNG CHÁNH
Phá thế độc canh lúa là cần thiết, nhưng…Lúa gạo – ngành hàng chủ lực ở ĐBSCL – ngoài góp phần đảm bảo an ninh
lương thực, còn xuất khẩu mang về cho đất nước trên dưới 3 tỉ đô la Mỹ
mỗi năm (11 tháng đầu năm 2021 đạt 3,035 tỉ đô la Mỹ). Song, thực tế
hiện nay là người nông dân vẫn chưa thể “sống” được từ cây lúa – vốn là
loại cây trồng mà họ đã gắn bó bao đời nay.
Tại talkshow “Nông nghiệp, nông thôn để nông dân “sống” được” do Tạp
chí Kinh tế Sài Gòn tổ chức vào tuần rồi, ông Lê Minh Hoan, Bộ trưởng Bộ
Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), thừa nhận ngành nông
nghiệp vùng ĐBSCL cũng từng một thời phát triển nhờ lúa gạo; từ sản
xuất lúa một vụ, chuyển sang hai vụ, thậm chí xây đê bao để sản xuất lúa
ba vụ.
Theo ông Hoan, thời điểm đó, có không ít nhà khoa học đưa ra lời cảnh
báo sản xuất lúa liên vụ là mô hình sẽ đánh đổi rất nhiều, nhất là về
chất dinh dưỡng trong đất, dịch bệnh và chi phí sẽ tăng lên. Nhưng, “Ở
thời điểm đó, nó cũng có một phần đóng góp vào sự phát triển của địa
phương và thu nhập của người nông dân”, ông nói.
Tuy nhiên, hiện nay ngành nông nghiệp không thể cứ mãi bảo thủ vào cách
nhìn như ngày xưa được nữa, tức quá chú trọng vào chỉ tiêu gia tăng sản
lượng. “Thực tế, ngay lúc tôi là lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp, tôi cũng chưa
bao giờ đề ra một chỉ tiêu về lúa gạo. Bản thân diện tích đất để sản
xuất lúa nó mặc nhiên quy ra một chỉ tiêu, chứ không phải là sự áp đặt
từ trên xuống dưới”, ông Hoan nói.
Ông Hoan nêu câu hỏi và cho rằng, sản xuất “manh mún, nhỏ lẻ, tự phát và
tư duy ngắn hạn” là “lời nguyền” về sự yếu kém của nền nông nghiệp, cho
nên, phải tổ chức lại sản xuất để vượt qua “lời nguyền” đó.
Vị tư lệnh ngành nông nghiệp cho biết, khi ông nghe thông tin có
những mô hình chuyển đổi đất lúa sang “kết hợp” lúa với một loại hình
khác như: thủy sản, trồng cây công nghiệp ngắn ngày hay làm vườn thì ông
rất háo hức, bởi đó là những tín hiệu để thấy sự thay đổi.
“Tôi luôn cố gắng tiếp cận để cách nào đó có thể lan tỏa được những
mô hình trong điều kiện tương đồng như thế. Bởi, tôi quan niệm có rất
nhiều cách để giảm sản lượng lúa như: Quốc hội vừa rồi quyết định giảm
từ 3,8 triệu héc ta xuống còn 3,5 triệu héc ta hoặc cùng diện tích có
thể giảm vụ để luân canh, xen canh hoặc đa canh trên cùng diện tích để
giảm lúa”, ông cho biết.
Tuy nhiên, khi khảo sát những mô hình chuyển đổi, ông Hoan luôn cảnh
báo với người nông dân và chính quyền địa phương rằng: “Chúng ta đang bị
rủi ro ở ngành hàng lúa gạo, chúng ta phải chuyển đổi. Nhưng, đừng để
rủi ro từ ngành hàng lúa gạo chuyển sang những ngành hàng khác”.
Thực tế, câu chuyện chuyển đổi từ đất sản xuất lúa sang trồng mít
Thái trong khoảng 3-4 năm trở lại đây ở ĐBSCL, dù đã giúp loại cây trồng
này lọt vào nhóm năm loại cây ăn trái có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất
của Việt Nam (10 tháng đầu năm 2021 đạt gần 140 triệu đô la Mỹ, tăng
49,5% so với cùng kỳ). Thế nhưng, ngoài chịu rủi ro năng suất suy giảm,
độ thích ứng kém dần, thì mít Thái đang còn bị rủi ro về thị trường tiêu
thụ khi có hàng ngàn container (không ít trong đó là mít Thái) không
thể thông quan ở biên giới phía Bắc.
“Tôi nghĩ rằng, sắp tới, đây là vấn đề thuộc trách nhiệm của Bộ
NN&PTNT, nhưng trước tiên, lãnh đạo địa phương cũng cần phải thay
đổi, bởi nếu không chuẩn bị là chúng ta chuyển rủi ro từ ngành hàng này
sang ngành hàng khác”, ông Hoan nói.
Phải làm “cuộc cách mạng” tổ chức lại sản xuất
GS. Võ Tòng Xuân, Hiệu trưởng danh dự trường Đại học Nam Cần Thơ, cho
rằng sản xuất nông nghiệp xưa nay của người nông dân rất “tự do”, tức
muốn trồng, chặt tùy thích, không có ai tổ chức. “Nhưng, chính điều này
đã kéo dài cái nghèo của bà con nông dân”, ông nói.
Theo ông Xuân, nhược điểm của người nông dân, thậm chí cả doanh
nghiệp, là không biết rõ nhu cầu của thị trường, chẳng hạn, thị trường
Mỹ cần gì, Canada, châu Âu cần gì? “Tôi nghĩ hướng tới, Bộ NN&PTNT
có thể nắm được thông qua thương vụ của mình ở các nước để thông tin về
nhu cầu, tập quán họ dùng sản phẩm nông sản như thế nào để từ đó bộ đánh
giá viễn cảnh nước ngoài cần những hàng gì, có thể sản xuất ở vùng sinh
thái nào”, ông Xuân gợi ý.
Từ nhu cầu thị trường, Bộ NN&PTNT có trao đổi, tạo điều kiện cho
doanh nghiệp tìm hiểu thêm, ký kết hợp đồng, sau đó, quay về tổ chức sản
xuất. “Tuy nhiên, quan trọng nhất là phải thành lập hợp tác xã và ngành
nông nghiệp phải huấn luyện cho nông dân, nhà khoa học thì cung cấp kỹ
thuật để nông dân sản xuất thành một vùng nguyên liệu rộng lớn, giúp
doanh nghiệp có đủ hàng hóa chế biến ra sản phẩm có thương hiệu, đáp ứng
đúng nhu cầu khách hàng”, ông cho biết.
Vị tư lệnh ngành nông nghiệp cho rằng, tái cơ cấu lại ngành nông
nghiệp Việt Nam là tiến trình được xem như “cuộc cách mạng” để tổ chức
lại sản xuất, chứ không phải về khoa học công nghệ để tăng năng suất,
tăng sản lượng nữa. “Nếu không tổ chức lại sản xuất, thì tất cả chúng ta
đều giậm chân tại chỗ vì nó đã đạt đến ngưỡng (tăng trưởng) rồi”, ông
nói.
“Tại sao tôi nói như vậy?”, ông Hoan nêu câu hỏi và cho rằng, sản
xuất “manh mún, nhỏ lẻ, tự phát và tư duy ngắn hạn” là “lời nguyền” về
sự yếu kém của nền nông nghiệp, cho nên, phải tổ chức lại sản xuất để
vượt qua “lời nguyền” đó.
Chính vì vậy, trong chiến lược phát triển sắp tới, Bộ NN&PTNT
xoay quanh ba vấn đề: hợp tác, liên kết và thị trường. “Một là hợp tác
giữa những người sản xuất với nhau thông qua hợp tác xã, tổ hợp tác và
liên hiệp hợp tác xã; hai là liên kết giữa hợp tác xã với doanh nghiệp
và ba là lấy thị trường để điều chỉnh kinh doanh sản xuất, chứ không
phải sản xuất điều chỉnh thị trường. Ba vòng tròn đó là trọng tâm phải
đeo đuổi”, ông Hoan nhấn mạnh.
Mặt khác, Bộ trưởng NN&PTNT cũng cho biết, đơn vị này đang xây
dựng đề án phát triển thị trường nông sản, đặc biệt là trái cây xuất
khẩu qua những thị trường tiềm năng để trình Chính phủ. “Chúng tôi đã
làm việc với các vị đại sứ ở châu Âu, các thương vụ, tham tán ở bên đó
để xây dựng đề án chuẩn hóa, đồng bộ quy trình sản xuất nhằm hướng tới
xuất khẩu qua thị trường tiềm năng này”, ông cho biết và nhấn mạnh, muốn
vậy phải xây dựng vùng nguyên liệu đạt yêu cầu của thị trường châu Âu,
kể cả đầu tư công nghệ bảo quản, kéo giảm giá chi phí logistics để tăng
sức cạnh tranh.
Theo ông Hoan, sắp tới đây, Bộ NN&PTNT cũng sẽ tổ chức các lớp
nâng cao năng lực, kỹ năng và kiến thức cho nông dân, chứ không giúp
bằng giống, bởi chỉ có nông dân thay đổi, thì nông nghiệp mới thay đổi.
Khi đó, người nông dân mới sống được với nông nghiệp, nông thôn.
A screenshot of the signing
ceremony of a memorandum of understanding between the Nam Can Tho
University and Philips Vietnam - PHOTO: HUYNH KIM
CAN THO – The
Netherlands-invested Philips Vietnam Company on December 16 signed a
memorandum of understanding with the Nam Can Tho University to support
the university to train high-quality medical manpower between 2022 and
2024.
The memorandum of understanding was signed upon the announcement that
the university will inaugurate its hospital early next year.
Accordingly, senior students of the university’s healthcare faculty
will be equipped with the knowledge and how to use diagnostic imaging,
intensive care, and emergency equipment. They are expected to become
high-quality healthcare workers serving the demand for medical checkups
and treatment in Can Tho and the Mekong Delta as a whole.
In the framework of the cooperation, Philips will award two
scholarships to students of Nam Can Tho University, allowing them to
attend a Philips training course in Singapore.
The Nam Can Tho University’s hospital will have 14 wards with 300 beds and the most updated medical equipment.
According to Dr Nguyen Tien Dung, chairman of the Nam Can Tho
University, the cooperation with Philips is part of the university’s
plan to enhance the connection with enterprises to serve the demands of
its students.
Before Philips, the university has cooperated with Tata
International, ISUZU, Vingroup, the Can Tho Central General Hospital,
121 Military Hospital, DHG Pharmaceutical Joint Stock Company,
Viettinbank, HDBank, Misa, Viettel, VNPT and the Can Tho Employment
Services Center.
Speaking at the signing ceremony, Hugo Luik, general manager of
Philips Vietnam, said the training was a focus of Philips in Vietnam and
worldwide. The company has joined hands with many large hospitals as
well as associations to hold many training courses for local medical
workers, contributing to the development of a high-quality medical force
in Vietnam.
The firm hoped the cooperation with Nam Can Tho University would help
its students keep up with advanced technologies globally and apply them
in their clinical practices, thus improving medical checkup and
treatment services in Can Tho and the Mekong Delta region.
Frank de Laat, deputy consul general of the Netherlands in HCMC, said
the cooperation would equip students with the knowledge and skills to
improve the quality of diagnosis and treatment at hospitals and clinics
in the region.
(KTSG Online) –
Sáng 16-12, Công ty Philips Việt Nam của Hà Lan đã ký kết trực tuyến
biên bản ghi nhớ hợp tác đào tạo với trường Đại học Nam Cần Thơ (DNC)
trong 3 năm 2022 – 2024, nhân dịp DNC sắp khánh thành Bệnh viện Đại học
Nam Cần Thơ vào đầu năm 2022.
Quang cảnh Lễ ký kết trực tuyến hợp tác đào tạo giữa DNC và Philips Việt Nam sáng ngày 16-12-2021. Ảnh: Huỳnh Kim
Theo đó, sinh viên năm cuối khối ngành sức khỏe của DNC sẽ được trang
bị kiến thức và kỹ năng sử dụng các thiết bị chẩn đoán hình ảnh, hồi
sức tích cực và cấp cứu, góp phần xây dựng nguồn nhân lực y tế chất
lượng cao, phục vụ khám chữa bệnh tại TP Cần Thơ và cả đồng bằng sông
Cửu Long (ĐBSCL).
Trong chương trình hợp tác, mỗi năm Philips còn dành 2 suất học bổng
cho sinh viên DNC xuất sắc nhất tham gia khóa đào tạo nâng cao tại Trung
tâm đào tạo của Philips khu vực Châu Á Thái Bình Dương tại Singapore.
Điểm đặc biệt của chương trình này là sinh viên sẽ được thực hành
ngay tại Bệnh viện Đại học Nam Cần Thơ, đơn vị trực thuộc DNC, một tro
ng những nơi có hệ thống trang thiết bị y tế hiện đại nhất hiện nay.
Bệnh viện này có 300 giường bệnh và 14 chuyên khoa, bắt đầu hoạt động
vào quý 1/2022, góp phần giảm tải cho hệ thống y tế và nâng cao chất
lượng khám chữa bệnh cho người dân ĐBSCL.
Theo TS.LS. Nguyễn Tiến Dũng, Chủ tịch Hội đồng DNC, chương trình này
nằm trong chủ trương đẩy mạnh liên kết hợp tác với doanh nghiệp, phục
vụ nhu cầu thực hành – thực tập để sinh viên DNC được cọ sát thực tế,
hoàn thiện kỹ năng, tay nghề, dễ có việc làm sau khi tốt nghiệp.
Trước Philips, DNC đã liên kết đào tạo với Tập đoàn TaTa
International, Tập đoàn ISUZU, Tập đoàn Vingroup, Bệnh viện Đa khoa
Trung ương Cần Thơ, Bệnh viện Quân y 121, Dược Hậu Giang, Viettinbank,
HDBank, Misa, Viettel, VNPT, Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố Cần
Thơ…
Ông Hugo Luik, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Philips tại Lễ ký kết giữa Philips và DNC. Ảnh: H.Kim.
Phát biểu tại lễ ký kết này, ông Hugo Luik, Tổng Giám đốc Công Ty TNHH
Philips Việt Nam, nhấn mạnh: “Lĩnh vực đào tạo luôn là trọng tâm phát
triển của Philips tại Việt Nam cũng như trên toàn thế giới. Thời gian
qua, chúng tôi đã hợp tác với nhiều bệnh viện lớn, hàng đầu trên cả nước
cũng như các hiệp hội chuyên ngành tổ chức nhiều khóa đào tạo chuyên
sâu cho nhân viên y tế, góp phần xây dựng nguồn nhân lực y tế chất lượng
cao tại đây. Việc hợp tác đào tạo với trường Đại học Nam Cần Thơ rất có
ý nghĩa vì đối tượng đào tạo là các bạn sinh viên thế hệ trẻ – những
người sẽ đóng góp cho sự phát triển ngành y tế tại Việt Nam trong tương
lai. Chúng tôi hy vọng chương trình đào tạo này sẽ là đòn bẩy giúp các
em sinh viên nhanh chóng nắm bắt công nghệ y tế mới trên thế giới và ứng
dụng trong thực hành lâm sàng, góp phần nâng cao chất lượng khám chữa
bệnh tại TP Cần Thơ nói riêng và khu vực ĐBSCL nói chung”.
Ông
Frank de Laat, Phó Tổng lãnh sự quán Vương quốc Hà Lan tại TPHCM, tại lễ
ký hợp tác đào tạo giữa Philips và DNC. Ảnh: H. Kim.
Ông Frank de Laat, Phó Tổng lãnh sự, Lãnh sự quán Vương quốc Hà Lan tại
TPHCM, chia sẻ: “Tôi rất vui mừng được chứng kiến sự hợp tác trong lĩnh
vực khoa học đời sống và sức khỏe với trọng tâm là giáo dục vì chương
trình hợp tác này sẽ trang bị cho sinh viên kiến thức và kỹ năng góp
phần cải thiện chất lượng chẩn đoán, điều trị tại bệnh viện và phòng
khám tại khu vực này. Tôi tin tường mối quan hệ hợp tác này sẽ là một ví
dụ điển hình, khẳng định cho sự thành công của quan hệ hợp tác kinh tế
và giáo dục giữa Việt Nam và Hà Lan”.
(KTSG) – “Ngoài kia gió đang thổi, thế giới đang thay đổi, chúng ta không thể tiếp tục mãi thế này”!
Người dân trồng khổ qua tại Tân Phước, Tiền Giang. Ảnh: H.P
Nếu chúng ta không chịu tiếp cận, nắm bắt thông tin, không chịu học
hỏi, nếu cứ nghĩ rằng nền nông nghiệp sẽ mãi mãi là như vậy, thì sẽ phải
đánh đổi bằng những hậu quả khôn lường.
Cái giá của sự không thay đổi
“Tôi rất ấn tượng với câu nói của bà Carolyn Turk, Giám đốc Ngân hàng
Thế giới (WB) tại Việt Nam, về “cái giá phải trả khi chúng ta không làm
gì”. Nói cách khác, chúng ta cứ cân nhắc quá nhiều về cái giá phải trả
khi thay đổi, mà quên tính đến cái giá khi chúng ta không thay đổi,
chúng ta không làm gì. Bây giờ, không còn sức ép bên trong, mà là sức ép
toàn cầu. Và câu chuyện “gót chân Achilles”, bất hạnh là mẹ của
Achilles nhúng cả người mà quên nhúng luôn gót chân, nhắc nhở chúng về
những ngổn ngang phải đối mặt, phải thay đổi.
Tôi và bà Carolyn Turk cùng chia sẻ “ngoài kia gió đang thổi, thế
giới đang thay đổi, chúng ta không thể tiếp tục mãi thế này”. Sức ì quán
tính rất lớn, đây là thách thức vì chúng ta còn trách nhiệm với 10
triệu hộ nông dân, trách nhiệm với những cam kết của nền nông nghiệp
Việt Nam với quốc tế định hướng phát triển “minh bạch – sinh thái – bền
vững”.
Thế giới VUCA
“Cam Cao Phong (Hòa Bình) trước đây là niềm tự hào của người dân Hòa
Bình. Khi còn làm lãnh đạo ở Đồng Tháp, tôi từng giới thiệu nông dân ở
Lai Vung (Đồng Tháp) ra Hòa Bình để xem người ta làm như thế nào. Họ
trồng theo quy trình kiểm soát rất chặt chẽ. Thời điểm đó, quýt hồng Lai
Vung đang bị vấn đề, cây chết khoảng 30%. Lúc đó, nông dân nói vài năm
nữa cam Cao Phong sẽ đi theo vết xe đổ của quýt Lai Vung, vì thấy có
những triệu chứng tương tự như vậy. Nền nông nghiệp có đầy rủi ro. Chỉ
cần lơ là một chút thì trong vòng 2-3 năm, một mô hình mình từng tung
hô, tôn vinh cũng có thể trở về con số 0.
Chúng ta đang sống trong một thế giới VUCA – “biến động, bất định,
phức tạp, mơ hồ”. Chúng ta không lường trước được điều gì trong thế giới
đầy biến động, đầy bất định, đầy phức tạp, đầy mơ hồ ấy. Các chuyên gia
nước ngoài cảnh báo rằng, trong một thế giới VUCA, anh đừng bao giờ
nghĩ rằng lúc nào anh cũng nắm đằng cán. Chỉ xoay chuyển chút xíu là có
thể anh đã phải vào thế đằng lưỡi rồi!
Tiếp cận xu thế mới
Nền nông nghiệp cũng không thoát ly khỏi bốn thuộc tính chung của thế
giới hiện tại. Trong thế giới như vậy, nếu chúng ta không chịu tiếp
cận, nắm bắt thông tin, không chịu học hỏi, nếu cứ nghĩ rằng nền nông
nghiệp sẽ mãi mãi là như vậy, thì sẽ phải đánh đổi bằng những hậu quả
khôn lường.
Ở các tỉnh miền Tây Nam bộ, lãnh đạo các sở nông nghiệp và phát triển
nông thôn cần có cách tiếp cận mới, về những xu thế mới. Biết cách tiếp
cận đôi khi còn quan trọng hơn là chuyên môn, vì chuyên môn thì có thể
có bộ phận chuyên môn đảm trách. Tiếp cận cách đặt vấn đề, giải quyết
vấn đề và cách thế giới họ vận động như thế nào. Lãnh đạo ngành nông
nghiệp địa phương là người kết nối vòng tròn những mối quan hệ. Trong
đó, cần lưu ý việc kết nối người nông dân với doanh nghiệp. Một nền nông
nghiệp không cùng nhau hành động tập thể sẽ khó phát triển, phải cùng
nhau định nghĩa, định vị lại, phải quan tâm tới “hợp tác và liên kết”.
Chuyển từ theo đuổi giá sang vừa tạo ra giá trị gia tăng vừa giảm thiểu chi phí sản xuất, chi phí xã hội, chi phí môi trường.
Nông nghiệp: từ tư duy sản xuất đến tư duy kinh tế
Nền nông nghiệp của chúng ta xưa nay thiên về sản xuất, năng suất,
sản lượng, quan tâm nhiều đến kế hoạch đầu vào, chứ chưa chú trọng kết
nối đầu ra, tìm kiếm thị trường, thì vẫn còn phải giải cứu. Bây giờ, cần
cung ứng cái thị trường cần, sản lượng bao nhiêu, chất lượng như thế
nào, tiêu chuẩn, giao hàng ra sao,… Cần bắt đầu từ đầu ra để quyết định
đầu vào, cần chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông
nghiệp.
Doanh nghiệp là người gần gũi thị trường nhất sẽ tường tận nhiều
thông tin, nội dung về tiếp cận thị trường. Chuyển từ theo đuổi giá sang
vừa tạo ra giá trị gia tăng vừa giảm thiểu chi phí sản xuất, chi phí xã
hội, chi phí môi trường. Bài toán kinh tế hợp tác giúp giảm chi phí đầu
vào. Lâu nay, ta tư duy trúng mùa, được giá chứ ít nhắc tới việc giảm
chi phí đầu vào bao nhiêu. Phải thống kê, phân tích chi tiết tất cả chi
phí, để từ đó thay đổi suy nghĩ và hành vi. Đầu ra không quyết định
được, thì ít nhất phải tăng thêm sự chủ động đối với các yếu tố đầu vào.
Chuyển từ nền nông nghiệp “sản lượng cao” sang nền nông nghiệp “công nghệ cao – sinh thái – trách nhiệm – bền vững”
Tại sao doanh nghiệp chưa mặn mà đầu tư vào nông nghiệp dù có nhiều
chính sách? Phải chăng đầu tư vào nông nghiệp sẽ gặp rủi ro nhiều (phụ
thuộc nhiều yếu tố thời tiết, thiên tai, dịch bệnh,…)? Phải chăng thu
lợi nhuận chậm so với các ngành khác? Phải chăng bản chất các ngành hàng
nông sản không tạo được niềm tin để doanh nghiệp có thể đầu tư bền vững
(quy mô nhỏ, mối liên kết thiếu bền chặt, vùng nguyên liệu không ổn
định, chuỗi liên kết không ổn định)?
Bên cạnh các báo cáo về diện tích, sản lượng, cần đánh giá về tác
động như thế nào, giá trị gia tăng, có sáng kiến gì mới, đột phá, giá
trị cộng hưởng,… Chúng ta cần ý nghĩa về mặt kinh tế – xã hội hơn là các
số liệu báo cáo đơn thuần.
Chuyển từ “phát triển đơn ngành” sang “phát triển tích hợp liên ngành”
Từ mục tiêu “đơn giá trị” sang mục tiêu “tích hợp đa giá trị”. Tích
hợp giá trị tài nguyên bản địa để làm ra giá trị cao hơn. Giới thiệu cả
phần hồn của vùng đất chứ không chỉ là bán một trái quýt, trái cam. Yếu
tố hữu hình tích hợp với giá trị vô hình (văn hóa, lịch sử của cả một
vùng đất). Cần gửi gắm “giá trị”, chứ không phải bán vì “giá cả” như
trước đây. Chúng ta đang theo đuổi giá trị thấp nhất (bán ở tầng đáy)
của tầng giá trị, của nền kinh tế trải nghiệm.
Nhiều nơi trên thế giới tìm giá trị khác biệt để bán. Bi kịch hay khó
khăn nhất của chúng ta là có quá nhiều sản phẩm tương đồng khiến khách
hàng không biết lựa chọn. Chúng ta phải chuyển tải câu chuyện, chứ không
chỉ là buôn bán sản phẩm.
Hàn Quốc có khẩu hiệu: “Nông nghiệp là sinh mạng, nông thôn là tương
lai”. Nhật Bản quan niệm “Ruộng vườn đẹp đẽ là một trong ba phẩm cách
quốc gia”, cùng với đạo đức xã hội và đào tạo nhân tài cho thế giới.
Nền kinh tế xanh lam cần hành động tập thể
Chuyển từ phát triển dựa vào doanh nghiệp dẫn đầu sang kết hợp doanh
nghiệp dẫn đầu và doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp, chú
trọng tạo dựng và phát triển đa dạng, bền vững hệ sinh thái. Phát triển
bền vững, nói cách dễ hiểu là, “đừng để đời cha ăn mặn đời con khát
nước”.
Nước ngoài họ tư duy đầu vào ít nhất để đầu ra nhiều nhất. Thị trường
quyết định trồng cây gì, nuôi con gì. Trong cuốn Nền kinh tế xanh lam,
nếu biết cách dựa trên cái cũ mà sáng tạo thì sẽ tìm ra được cái mới. Tư
duy nền kinh tế xanh lam, cái mà chúng ta hay dùng từ dư địa, là cách
nước ngoài đang khai thác làm ra sản phẩm giá trị với chi phí thấp.
Chuyển từ chiều rộng sang chiều sâu.
Thái Lan tạo ra một nền kinh tế từ cây mía chứ không chỉ là đường.
Khi nào chúng ta phát huy được hết giá trị của nông sản thì khi đó chúng
ta mới giàu. Lâu nay suy nghĩ nông sản là lương thực, chúng ta chỉ mới
bán giá cả chứ chưa bán giá trị. Bên cạnh giá trị thực phẩm còn dược
phẩm, mỹ phẩm…
Hệ sinh thái nông thôn
Ba chủ thể trong Nghị quyết 26 là nông nghiệp, nông thôn và nông dân.
Kinh tế nông thôn chú trọng: hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa, thậm
chí là siêu nhỏ. Từ đó hình thành hệ sinh thái kinh tế nông thôn. Hàn
Quốc có khẩu hiệu: “Nông nghiệp là sinh mạng, nông thôn là tương lai”.
Nhật Bản quan niệm “Ruộng vườn đẹp đẽ là một trong ba phẩm cách quốc
gia”, cùng với đạo đức xã hội và đào tạo nhân tài cho thế giới.
Nông thôn mới chính là nơi lưu giữ, cân bằng giá trị văn hóa và giá
trị truyền thống lịch sử của một dân tộc chứ không phải đô thị. Nếu đô
thị là nơi so sánh đẳng cấp về văn minh thì nông thôn là nơi biểu thị
văn hóa của quốc gia này với quốc gia khác. Chương trình nông thôn mới
phải gắn câu chuyện này chứ không phải chỉ là kết cấu hạ tầng, với cầu
cống, đường sá, công trình. Giai đoạn 2021-2025, nông thôn mới chú trọng
hơn đến phần hồn của nông thôn. Phát triển hạ tầng nông nghiệp, không
chỉ phục vụ sản xuất mà phục vụ phát triển kinh tế nông thôn: du lịch
nông nghiệp, nông thôn.
Gắn kết chặt chẽ nông nghiệp – công nghiệp và dịch vụ
Các mô hình “Cụm liên kết ngành trong nông nghiệp”, du lịch nông
nghiệp – nông thôn cần được quan tâm. Các địa phương đừng chỉ săn đón
đại bàng mà quên chăm sóc, lót ổ cho chim sẻ. Trung Quốc đi lên từ xí
nghiệp nho nhỏ hương trấn, rồi mới lên công ty lớn. Chúng ta chỉ nhìn
một khía cạnh mà không nhìn chiều sâu, xa hơn ở 5-10 năm nữa. Chúng ta
không thiếu đất mà thiếu tầm nhìn để cho kinh tế nông thôn phát triển.
Cần định vị lại nông thôn mới, nâng cao năng lực cho địa phương.
Tạo dựng hình ảnh nông nghiệp chuyên nghiệp
Cần quan tâm tạo dựng đội ngũ người nông dân chuyên nghiệp. Định hình
lại nông dân. Nông dân chuyên nghiệp là người có tri thức, vừa có kiến
thức, kỹ năng sản xuất, vừa có tư duy kinh tế. Nông dân chuyên nghiệp là
biết sản xuất ra những sản phẩm thị trường cần, chứ không phải sản xuất
theo ý mình. Nông dân chuyên nghiệp là biết sản xuất sao cho tiết kiệm
nhất, để giá thành hợp lý nhất mà vẫn đảm bảo chất lượng. Phải xóa bỏ tư
duy mùa vụ. Israel làm nông nghiệp bằng tri thức. Người Trung Quốc có
câu “Người nghèo nghèo cái túi, người giàu giàu cái đầu”.
Về chương trình OVOP
Nhật Bản không chỉ tạo sản phẩm OVOP (mỗi làng một sản phẩm) đơn
thuần, mà sâu xa là tạo dựng cộng đồng dân cư biết đoàn kết, cộng đồng
có năng lực. Cộng đồng dân cư nông thôn được tạo điều kiện thuận lợi để
phát huy tinh thần tự lực, chủ động, cùng hợp tác, chia sẻ. Các chương
trình hỗ trợ chú trọng đến việc trao quyền, nâng cao năng lực cho cộng
đồng, thúc đẩy sáng kiến, hơn là chỉ dừng lại ở việc tạo ra sản phẩm.
Tư duy liên kết vùng
Chúng ta vẫn đang làm bài toán chia. Nếu xem đồng bằng sông Cửu Long
là một thực thể kinh tế chứ không phải địa giới hành chính 13 tỉnh thì
mọi việc sẽ khác. TPHCM có rất nhiều chương trình hợp tác với các tỉnh
miền Tây. Chính tôi ngày xưa cũng từng cùng đoàn doanh nghiệp lên TPHCM
ký kết hợp tác. Sao mình không hợp tác cả đồng bằng với TPHCM và miền
Đông. Đã đến lúc quan tâm nhiều hơn đến thương hiệu vùng và thương hiệu
quốc gia.
(*) Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
