Cánh đồng bất tận ở nhà

Từ ảnh của Trương Công Khả

1. 

Tuần rồi, ngồi lai rai bên bờ sông Hậu với nhà thơ Lê Chí và nhà báo Võ Đắc Danh - “dân Cà Mau thứ thiệt” - mới biết thêm thông tin về bài báo “Vũng lầy bất tận” của ông Vưu Nghị Lực đăng báo Tuổi Trẻ hôm 9-4-2006. 
Té ra, theo lời anh Võ Đắc Danh, ông Vưu Nghị Lực viết bài đó từ tháng 12-2005 và nhờ anh Danh gởi báo Pháp Luật TPHCM nhưng báo này không đăng. Tới ngày 8-4, khi Tuổi Trẻ đăng bài “Cánh đồng bất tận không phản động, nhưng…”, phỏng vấn hai ông Dương Việt Thắng và Trần Văn Hiện, trưởng và phó ban Tuyên giáo tỉnh Cà Mau, thì bản thảo bài của ông Vưu Nghị Lực mới đến tay biên tập viên báo Tuổi Trẻ. Thế là cả hai bài báo ấy đã tạo nên một scandal sôi nổi mở màn cho 5 ngày liền tờ Tuổi Trẻ chạy diễn đàn “Đối thoại với Cánh đồng bất tận”,  thu hút hằng trăm ý kiến bạn đọc.

Anh Võ Đắc Danh cũng từ Cà Mau ra đi sau anh Lê Chí vài năm, làm cho báo Người Lao Động, rồi Pháp luật TPHCM và nay là báo Sài Gòn Tiếp Thị. Bút ký Đồng cỏ chát của anh mấy năm trước, là một bài báo, cũng “dữ dội” không thua truyện Cánh đồng bất tận của Nguyễn Ngọc Tư. Bữa hôm đó, nhìn cảnh tàu ghe tấp nập ra vào bến Ninh Kiều của Cần Thơ, thấy ánh mắt hai anh buồn buồn, như là nhớ quê Cà Mau lắm. 

Và rồi, chẳng nghe ai bàn tiếp chuyện vì sao ban Tuyên giáo tỉnh Cà Mau lại ra văn bản hôm 27-3, đòi hội văn nghệ tỉnh này “kiểm điểm nghiêm khắc” tác giả truyện Cánh đồng bất tận. Cũng không còn thấy nhắc gì tới bài báo lên án gay gắt tác giả này của ông Vưu Nghị Lực, phó giám đốc Sở Văn hóa thông tin tỉnh Cà Mau. (Bài báo mà, có lẽ người ta nhớ nhất câu cuối: “Tôi biết Nguyễn Ngọc Tư hiện đang ở Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Cà Mau, nhưng qua Cánh đồng bất tận, cô đã bắt đầu lưu vong, lưu vong với chính văn nghiệp của mình!”). Có lẽ hai anh đã “quá buồn” rồi chăng?

2.

Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư viết xong Cánh đồng bất tận vào tháng 7-2005, khi cô 29 tuổi (5 năm sau khi cô trúng giải nhất cuộc thi “Sáng tác văn học tuổi 20” với tập truyện Ngọn đèn không tắt). Truyện này dài khoảng 17.000 chữ, đăng ba kỳ liền trên báo tuần báo Văn nghệ (Hội Nhà văn Việt Nam) hồi tháng 8 và 9-2005. Tới cuối năm đó, báo Tuổi Trẻ trích đăng lại và tạo nên dư luận xã hội mạnh đến nỗi báo phải mở hẳn một diễn đàn kéo dài một tuần, mà đại đa số độc giả đã lên tiếng ủng hộ Cánh đồng bất tận. Sau đó nhà xuất bản Trẻ ấn hành Cánh đồng bất tận và nay con số phát hành tập truyện đã lên 25.000 bản và nghe nói sắp in tiếp 10.000 bản nữa sau diễn đàn mới nhất này. 

Diễn đàn “Đối thoại với Cánh đồng bất tận” kỳ này khép lại vào ngày 13-4. Báo Tuổi Trẻ hôm đó cho biết, có 868 ý kiến tham gia, trong đó có 13 ý phê phán/855 ủng hộ tác phẩm của Nguyễn Ngọc Tư. Bản tin này nhấn mạnh: “Chia sẻ với nỗi đau, nỗi nhọc nhằn lam lũ của những phận người trong tác phẩm, đại đa số bạn đọc cũng đã đồng cảm với tác giả trong khát vọng nhân văn và nhận ra “cái phao của lòng nhân ái” (như chữ dùng của nhà văn Trần Kim Trắc trong bài viết “Cánh đồng bất tận có nhiều phù sa”)… Bên cạnh đó, rất nhiều ý kiến đã nói lên sự kinh ngạc và bất bình, đã phân tích nhiều luận điểm để tranh luận lại một cách nhìn, cách đọc, cách đánh giá tác phẩm văn học của ông trưởng Ban Tuyên giáo tỉnh ủy Cà Mau, đặc biệt là phản bác đối với bài viết của thạc sĩ Vưu Nghị Lực”.
Ngoài Tuổi Trẻ, nhiều tờ báo giấy và báo điện tử ở trong và ngoài nước cũng lên tiếng nhân chuyện này; đọc xong thấy tỉ lệ phê phán/ủng hộ Cánh đồng bất tận cũng “xem xem” như ở báo Tuổi Trẻ. Còn riêng ý kiến của giới “quan chức văn nghệ” thì sao? Xin trích ý kiến của ba vị:

Nhà văn Hữu Thỉnh – chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam: “Cánh đồng bất tận chuyển tải được nhiều thông điệp nghệ thuật sâu sắc hàm chứa nhiều tầng nghĩa khác nhau… Thông điệp của Tư ở đây là con người sống phải biết khoan dung và tha thứ. Chỉ có lấy ân báo oán thì con người mới có thể nguôi ngoai được lòng thù hận và nỗi đau, nhờ đó, người sẽ người hơn, sẽ lớn lên. Ông bà mình đã  dạy thế, và Tư đã chuyển tải thông điệp đó một cách tài tình, đau đớn. Đây là một truyện ngắn giàu tính nhân văn”. (theo báo Tuổi Trẻ 12-4).

Nhà thơ Lê Chí, trưởng ban công tác Hội nhà văn Việt Nam tại ĐBSCL: “Dân chủ, nói nôm na là tính công khai, minh bạch. Điều đó, với Cánh đồng bất tận của Nguyễn Ngọc Tư, ít nhất đã được chứng minh khá sôi động trong dư luận bạn đọc trên dưới năm nay. Mỗi người cảm nhận sự hay, dở ở truyện có thể khác nhau, nhưng có một điều rất đáng được nhìn nhận, đó là thái độ tin cậy của đông đảo bạn đọc cả nước đối với Cánh đồng bất tận và tài năng của một tác giả nữ rất trẻ ở vùng đất cuối cùng của đất nước”. (theo Tuổi Trẻ 12-4).

Nhà văn Nguyễn Thanh – chủ tịch Hội Văn nghệ Cà Mau: “Theo tôi, mấy ông có sơ suất là làm cái báo cáo này gởi cho Hội Văn học nghệ thuật, đề nghị kiểm điểm. Câu chữ thông báo thì khá nặng nề. Có câu “cấm xuất bản”, tại sao lại cấm người ta. Cấm là bậy!... Đưa tới đưa lui, có nhiều ý kiến bất lợi như ý kiến của anh Vưu Nghị Lực hay ý kiến của bà Kim Dân. Các anh phải hết sức lưu ý, nhiều ý la quá tay”. (báo Tuổi Trẻ 11-4).

3. 

Còn có thể trích thêm nhiều ý kiến khác nữa, gồm cả những ý kiến phê phán Cánh đồng bất tận. Nhưng theo chỗ tôi biết, hết thảy những ý kiến này đang có trên các trang web như Tuổi Trẻ Online, VnExpress… và đặc biệt là trang web www.viet-studies.org của giáo sư kinh tế Trần Hữu Dũng ở đại học Wright State, bang Ohio, Mỹ - nơi đang lưu giữ rất nhiều thông tin về tác giả Nguyễn Ngọc Tư. Do vậy, để khép lại bài này, tôi xin được chép lại hai chuyện:

Thứ nhất, từ Cần Thơ, tôi mới nhận được tin từ Cà Mau, rằng ban Tuyên giáo tỉnh Cà Mau vừa có một công văn thứ hai, khẳng định những gì mình đã làm là… không sai.

Thứ hai, mời các bạn đọc lại đoạn phỏng vấn sau đây trên báo Tuổi Trẻ ngày 16-4-2006, do nhà báo Thúy Nga thực hiện với nhà văn Nguyễn Ngọc Tư:

* Trong cuộc đối thoại với Cánh đồng bất tận, gửi cho Tuổi Trẻ, nhiều người nói rằng họ rơi vào sự phân vân. Là độc giả họ mong muốn được đọc những tác phẩm mỗi lúc một sâu sắc hơn, mãnh liệt hơn của chị; nhưng mặt khác, nhân danh một người đàn ông – một người đàn bà có xung quanh mình cả một gia đình đông đúc, với mẹ cha, con cái, anh em, họ lại nghĩ về chị “về một thái độ thỏa hiệp phải chăng. Thôi, thì đành…”. Nguyễn Ngọc Tư có nỗi phân vân đó?

- Lâu rồi, tôi phát hiện việc tôi viết văn không chỉ đem đến niềm vui, tự hào cho cha mẹ, bạn bè, chồng con tôi mà còn đem đến những lo lắng, bất an. Buồn cười, lần nào tôi gặp nạn gì đó thì tôi cũng phải an ủi ngược lại ba má mình. Có thể tôi đã quen với “trường văn trận bút”, còn những người thân thì không tránh được cảm giác ngộp, choáng váng. Lúc gặp chuyện, họ lại quên tôi là người viết văn, chỉ nhớ tôi là đứa con gái bé bỏng, thiêt thòi… Nhưng tôi thì không thể xử sự như vậy, ngoài gia đình, tôi còn là một người viết văn. Đó là cuộc sống rất khác thường. Tôi hay nghĩ, không viết câu chuyện ấy, số phận ấy thì những nhà văn khác có viết giùm mình không? Tại sao mình chờ đợi, đùn đẩy cho người khác trong khi mình làm được?

Cần Thơ, 19-4-2006

Bài báo cũ
Bài báo này đăng trên báo Diễn Đàn (Hoa Kỳ)
số 162 (tháng 5-2006) : http://www.diendan.org/tai-lieu/bao-cu/so-162/canh-111ong-bat-tan-o-nha

Ford Việt Nam tài trợ cho Ủy ban An toàn giao thông quốc gia

(TBKTSG Online) - Công ty TNHH Ford Việt Nam dự kiến sẽ tài trợ cho Ủy ban An toàn giao thông quốc gia khoảng 500.000 đô la Mỹ để hỗ trợ cho việc tuyên truyền, phổ biến văn hóa giao thông, giáo dục nâng cao kiến thức về an toàn giao thông, theo một biên bản hợp tác được ký kết chiều nay, 18-10, tại Cần Thơ.

Tại Lễ ký kết hợp tác chiến lược giữa đại diện Công ty Ford Việt Nam (bên phải) và Ủy ban An toàn giao thông quốc gia giai đoạn 2015-2020 tại Cần Thơ chiều ngày 18-10-2015

Trao đổi với TBKTSG Online tại lễ ký kết này, ông Phạm Văn Dũng, Tổng giám đốc Ford Việt Nam cho biết: “Dự kiến Ford sẽ huy động ít nhất 500.000 đô la Mỹ cho chương trình này trong 5 năm tới”.

Theo ông Dũng, ngoài việc hỗ trợ tuyên truyền, phổ biến văn hóa giao thông, giáo dục nâng cao kiến thức về an toàn giao thông, tập trung chủ đề liên quan đến nồng độ cồn, Ford cũng là đối tác chính triển khai các chương trình đào tạo kỹ năng lái xe an toàn cho các giảng viên đào tạo lái xe trên toàn quốc, tham gia tập huấn kỹ năng lái xe an toàn cho các doanh nghiệp kinh doanh vận tải hành khách và hàng hóa như các công ty xe bus, taxi, xe khách.

Ngoài ra, Ford sẽ hỗ trợ Quỹ Vòng tay nhân ái, giúp đỡ các nạn nhân tai nạn giao thông.

Cũng theo ông Dũng, từ ngày thành lập cách nay 20 năm, Ford Việt Nam đã tài trợ hơn một triệu đô la Mỹ cho các dự án cộng đồng liên quan tới an toàn giao thông tại Việt Nam.

“Lễ ký kết hợp tác chiến lược hôm nay một lần nữa khẳng định những cam kết dài lâu, thực tiễn, liên tục của hãng Ford tại thị trường địa phương, vì một nền giao thông Việt Nam an toàn, văn minh,” Tổng giám đốc Ford Việt Nam nói.

Ông Khuất Việt Hùng, Phó Chủ tịch chuyên trách Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, cho biết riêng trong 8 năm qua, triển khai chương trình “Hướng dẫn lái xe an toàn và thân thiện với môi trường,” Ford Việt Nam đã đào tạo miễn phí cho hơn 10.000 lái xe tại 14 tỉnh, thành trong cả nước.

Cái mới của dự án trong 5 năm tới, theo ông Hùng, là Ford Việt Nam sẽ đào tạo cả cho người dạy lái xe và người lái xe.

“Người điều khiển phương tiện cơ giới đường bộ khi tham gia giao thông đóng vai trò rất quan trọng trong bảo đảm an toàn giao thông trên đường, bởi vậy, công tác đào tạo, tập huấn cho đội ngũ giáo viên dạy lái xe tại các trung tâm đào tạo là rất quan trọng và cấp thiết, cần được quan tâm hơn nữa nhằm nâng cao chất lượng đào tạo lái xe hiện tại và tương lai. Chúng tôi rất hoan nghênh Công ty Ford Việt Nam đã cùng đồng hành tham gia các hoạt động bảo đảm an toàn giao thông của Việt Nam một cách tích cực và sáng tạo, tiếp tục góp phần xây dựng một Việt Nam an toàn hơn,” ông Khuất Việt Hùng nhấn mạnh.

Bài đã đăng tại:
http://mobile.thesaigontimes.vn/tinbaichitiet/137215

Tiếp tục kéo điện ra đảo Hòn Nghệ, Kiên Giang

(TBKTSG Online) – 9 giờ 30 phút sáng nay 10-10, Tổng công ty Điện lực miền Nam (SPC) thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã làm lễ khởi công đưa điện lưới quốc gia ra xã đảo Hòn Nghệ (Kiên Lương, Kiên Giang).

Ngư dân Hòn Nghệ nuôi cá lồng bè. Ảnh: Đình Hoàng

Theo báo cáo của đại diện SPC, đây là hợp phần thuộc dự án cấp điện lưới quốc gia cho các xã đảo gần bờ tỉnh Kiên Giang, gồm ba xã Lại Sơn, An Sơn, Nam Du (huyện Kiên Hải); hai xã Hòn Nghệ, Sơn Hải (huyện Kiên Lương); xã Tiên Hải (thị xã Hà Tiên) và xã Hòn Thơm (huyện Phú Quốc) với tổng vốn đầu tư khoảng 1.506 tỉ đồng.

Riêng hợp phần này (vốn đầu tư khoảng 140 tỉ đồng), SPC xây dựng mới 8 trạm biến áp với tổng công suất 975 kVA, cung cấp điện cho 2.229 nhân khẩu đang sinh sống trên đảo Hòn Nghệ. 

Trước đó, ngày 4-9, SPC đã khởi công công trình cấp điện ra xã đảo Lại Sơn với tổng mức đầu tư 389 tỉ đồng. Tại lễ khởi công này, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu sớm đưa điện lưới quốc gia ra xã đảo Hòn Nghệ để đáp ứng nhu cầu sử dụng điện cho phát triển kinh tế - xã hội và sinh hoạt của người dân.

Ngay sau đó, SPC đã xây dựng hệ thống trụ điện nổi và kéo đường dây 22 kV trên biển, xuất phát từ trụ đấu nối tiếp bờ tại Hòn Chông, đi qua hòn Rễ Nhỏ, hòn Rễ Lớn, hòn Nhum Giếng, rẽ trái qua cụm hòn Nhum Ông, Nhum Tròn, Nhum Bà đến điểm đấu nối tiếp bờ tại Hòn Nghệ.

Trong đó có đường dây trung thế 22 kV vượt biển dài 16,371 km và đường dây trung thế 22 kV 3 pha xây dựng mới dài 9,941 km (gồm đường dây 22kV xây dựng mới trên đất liền để nối tuyến dài 154 m, đường dây 22kV xây dựng mới trên đảo dài 6,112 km và đường dây 22kV xây dựng mới trên các đảo nối tuyến dài 3,674 km).

Bản đồ đảo Hòn Nghệ. Ảnh: Đình Hoàng

Xã đảo Hòn Nghệ (huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang) nằm trong vịnh Hà Tiên thuộc vùng biển Tây Nam Việt Nam. Đảo cách mũi Hòn Chông khoảng 15 km về phía Tây Nam, cách quần đảo Bà Lụa 8 km về phía Đông Nam, có hình bầu dục, chiều dài 2,5 km, rộng 1,6 km, chu vi 7,5 km, diện tích 3,8 km². Trên đảo có 526 hộ dân sinh sống, dân số 2.229 người, chủ yếu sống bằng nghề khai thác, đánh bắt - nuôi trồng hải sản và dịch vụ.
Hiện nay, hơn 90% hộ dân trên đảo sử dụng điện từ nguồn diesel tại chỗ, thời gian phát điện 12 giờ/ngày vào buổi sáng và buổi tối, do vậy hoạt động sản xuất, kinh doanh, sinh hoạt của người dân ở đây còn nhiều khó khăn.

Bài đã đăng tại:

http://www.thesaigontimes.vn/136869/Tiep-tuc-keo-dien-ra-dao-Hon-Nghe-Kien-Giang.html

Đồng bằng sông Cửu Long sẽ có bảo tàng lịch sử tự nhiên

Đề án Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), do Trường Đại học Cần Thơ soạn thảo và chủ trì thực hiện. PGS.TS Hà Thanh Toàn, Hiệu trưởng Trường Đại học Cần Thơ, Trưởng ban vận động thành lập đề án này, cho biết:

Mới đây, hai ngày 25 và 26-9, một hội thảo giới thiệu đề án này đã được Viện Nghiên cứu Động vật Hoang dã Patuxent và Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Smithsonians tổ chức tại Washington DC (Hoa Kỳ). Sau hội thảo, phía Hoa Kỳ sẽ cử một cơ quan làm đối tác chính thức với Trường Đại học Cần Thơ về đề án. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cũng như Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Nam, Ted Osius, đã nhận lời hỗ trợ đề án này. Viện Nghiên cứu Động vật Hoang dã Patuxent và Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Smithsonians cũng sẵn sàng hỗ trợ thực hiện đề án. Trường Đại học Cần Thơ rất muốn xây dựng bảo tàng này tại Cần Thơ vì đây là thành phố trung tâm của ĐBSCL.

 Thưa ông, được biết Bộ Khoa học và Công nghệ, Ban Chỉ đạo Tây Nam bộ và UBND TP Cần Thơ cũng đã có ý kiến về đề án này?

- PGS.TS Hà Thanh Toàn: TS Trần Việt Thanh, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, rất ủng hộ đề án và đã cử cơ quan chuyên môn của Bộ hợp tác cùng thực hiện đề án. Với Ban Chỉ đạo Tây Nam bộ, Phó Trưởng ban thường trực, ông Nguyễn Phong Quang, cũng rất ủng hộ và hứa sẽ vận động các bộ ngành Trung ương cũng như các tỉnh, thành ĐBSCL giúp thành lập bảo tàng theo đề án này. Còn với TP Cần Thơ, ngày 17-6 vừa qua, Ban vận động đề án đã làm việc với ông Trương Quang Hoài Nam, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ cùng đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Xây dựng, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, báo cáo ý tưởng và mục tiêu xây dựng Bảo tàng Lịch sử tự nhiên ĐBSCL. Nhìn chung, các sở ban ngành đều thống nhất bảo tàng này có ý nghĩa rất lớn về nghiên cứu khoa học, đời sống, kinh tế, xã hội của TP Cần Thơ và cả vùng ĐBSCL. UBND TP Cần Thơ đã giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm đầu mối làm việc với Trường Đại học Cần Thơ và yêu cầu sở này đánh giá lại tính khả thi của đề án để chính quyền thành phố sớm trả lời chính thức với Đại học Cần Thơ.

 Theo đề án thì việc xây dựng Bảo tàng Lịch sử tự nhiên ĐBSCL đã là chuyện cấp thiết. Thưa ông, vì sao như vậy?

- PGS.TS Hà Thanh Toàn: Bởi vì cha ông ta đã dày công khai phá và đã để lại một ĐBSCL, sau gần 300 năm, nay đang là vựa lúa, vựa cá, vựa trái cây của cả nước, góp phần bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và góp phần lớn cho xuất khẩu. Nhưng hiện nay, thiên nhiên và xã hội đang có những thay đổi nhanh chóng, nhất là về biến đổi khí hậu, khiến cho nhiều tài nguyên tự nhiên và kho tàng kiến thức của cha ông đang bị mai một từng ngày. Vì vậy, việc nghiên cứu, thu thập, đánh giá và sắp xếp trình bày lại những nội dung này để mọi người học tập và giáo dục cho con cháu mai sau là điều cấp bách hiện nay.

 Hệ sinh thái tự nhiên vùng ĐBSCL rất đa dạng, phong phú. Ảnh: Q.THÁI

Nhìn rộng ra cả lưu vực sông Mê Công, cũng đang chịu nhiều xáo trộn về thâm canh và mở rộng đất nông nghiệp, xây dựng các khu công nghiệp, các khu dân cư tập trung, khai thác rừng quá mức, hay xây dựng nhiều đập thủy điện... Những tác động này ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái tự nhiên dẫn đến suy giảm đa dạng sinh học. Nhiều loài sinh vật trên lưu vực sông Mê Công đã bị tuyệt chủng hay đang có nguy cơ bị tuyệt chủng. Thí dụ cá ông nược (cá heo nước ngọt), hiện chỉ còn khoảng 100 con ở vùng Stung Streng - Campuchia. Nếu ở đó họ xây hai đập thủy điện nữa thì nhóm cá heo này sẽ mất vĩnh viễn.

 Có phải vì vậy mà các nước hạ lưu sông Mê Công cũng sẽ xây dựng bảo tàng lịch sử tự nhiên theo hướng này?

- PGS.TS Hà Thanh Toàn: Việc xây dựng Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Mê Công là công việc hết sức cần thiết cho các quốc gia trong lưu vực sông Mê Công. Bảo tàng lịch sử tự nhiên Mê Công là một hệ thống gồm năm bảo tàng ở Myanmar, Lào, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam. Riêng Bảo tàng Lịch sử tự nhiên ĐBSCL của Việt Nam dự kiến sẽ đặt tại TP Cần Thơ, do đây là trung tâm của ĐBSCL và là phần cuối nguồn của lưu vực sông Mê Công.

 Vậy có thể hình dung hoạt động của bảo tàng này như thế nào?

- PGS.TS Hà Thanh Toàn: Bảo tàng Lịch sử tự nhiên ĐBSCL được xây dựng theo hướng bảo tàng lịch sử tự nhiên hiện đại, đóng góp vào phát triển khoa học, tham quan du lịch, giáo dục cộng đồng và nâng cao kinh tế xã hội của TP Cần Thơ và cả vùng ĐBSCL. Bảo tàng lịch sử tích hợp nhiều chủ đề và bao gồm nhiều lĩnh vực có liên quan đến tự nhiên, con người và cả quá trình phát triển chứ không chỉ trưng bày chuyện của quá khứ. Riêng nội dung thu thập mẫu vật, phải làm ở ĐBSCL và cả khu vực Mê Công vì ĐBSCL gắn liền với lưu vực này.

Bảo tàng sẽ gồm bốn hạng mục chính: khu lưu trữ thông tin dữ liệu; khu lưu trữ mẫu vật; các sản phẩm học thuật như sách báo, phim ảnh, trang web… và khu trưng bày hiện vật. Các hạng mục như thông tin dữ liệu, mẫu vật, sản phẩm học thuật đòi hỏi tính chuyên môn cao; còn khu trưng bày hiện vật là nơi hấp dẫn mọi người và mang tính giáo dục cao. Đại học Cần Thơ đã lo được ba nội dung đầu; thí dụ như với riêng cây lúa, trường đã thu thập bảo tồn gần 4.000 giống lúa mùa đặc trưng của ĐBSCL, một bộ nông cụ canh tác nông nghiệp của nền văn minh lúa nước vùng ĐBSCL... Chỉ còn lại khu trưng bày mẫu vật, cần có đất và kinh phí.

 Như vậy, ai sẽ tham gia đề án này?

- PGS.TS Hà Thanh Toàn: Tham gia đề án này, ngoài Trường Đại học Cần Thơ, nơi sẽ đóng vai trò chính về quản lý, đào tạo nguồn nhân lực và cơ sở nghiên cứu, sưu tầm, còn có Tổng lãnh sự Hoa Kỳ tại TPHCM, hệ thống các trường đại học lưu vực sông Mê Công, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và UBND 13 tỉnh, thành phố vùng ĐBSCL.

 Thưa ông, đến nay, đề án có gặp trở ngại gì không?

- PGS.TS Hà Thanh Toàn: Khó nhất là tìm quỹ đất xây dựng khu trưng bày mẫu vật, cần chừng 20 hecta. Ở nơi đó sẽ trình diễn lịch sử tự nhiên phong phú của ĐBSCL và sức sáng tạo của người dân, từ thuở cha ông ta đi mở cõi cho đến ngày nay, đồng thời sẽ dự báo những tác động trong tương lai đến ĐBSCL, và sẽ thành điểm thu hút mọi người đến tham quan học tập và vui chơi giải trí rất ý nghĩa.

 Xin cảm ơn ông!


Bài đã đăng tại:
http://baocantho.com.vn/?mod=detnews&catid=63&id=169660

Cần Thơ lập Trung tâm Phát triển du lịch

(TBKTSG Online) - Thành phố Cần Thơ chính thức thành lập Trung tâm Phát triển du lịch, xem đây là một mũi nhọn phát triển kinh tế Cần Thơ trong 5 năm tới.

Một áp phích mới về du lịch Cần Thơ - Ảnh: Trần Kim Đính

Trả lời TBKTSG Online tại buổi họp báo vào chiều ngày 30-9, ông Lê Văn Tâm, Phó chủ tịch thường trực UBND thành phố Cần Thơ, nói: “UBND Thành phố Cần Thơ đã quyết định tách bộ phận du lịch khỏi Trung tâm Xúc tiến đầu tư thương mại và du lịch Cần Thơ để thành lập Trung tâm Phát triển du lịch Cần Thơ trực thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và du lịch Thành phố Cần Thơ.”

Lý do là vì, theo ông Lê Văn Tâm, cơ cấu kinh tế của Thành phố Cần Thơ trong 5 năm tới vừa được Đại hội Đảng bộ Cần Thơ họp vào tuần rồi chọn là dịch vụ - công nghiệp - nông nghiệp, trong đó dịch vụ du lịch được xem là mũi nhọn góp phần làm cho Cần Thơ phát triển theo hướng là thành phố trung tâm vùng ĐBSCL.

Trung tâm Phát triển du lịch Cần Thơ có trụ sở riêng tại số 98, đường Phan Đình Phùng, Quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ.

Theo ông Nguyễn Hoàng Ơn, Giám đốc Trung tâm Phát triển du lịch Cần Thơ, trong 5 năm tới, trung tâm có một nhiệm vụ mới là tư vấn về kinh doanh dịch vụ du lịch và thị trường du lịch địa phương cho các nhà đầu tư muốn xây dựng các dự án du lịch tại Cần Thơ.

Cũng theo ông Ơn, trong 9 tháng qua, các doanh nghiệp du lịch ở Cần Thơ đã đón hơn 1,36 triệu lượt khách lưu trú, đạt 99,3% kế hoạch năm, tăng 30% so với cùng kỳ năm ngoái, trong đó có gần 150.000 lượt khách quốc tế; doanh thu ngành du lịch Cần Thơ đạt 1.418,6 tỉ đồng, vượt 13,5% kế hoạch, tăng 67% so với cùng kỳ.


Bài đã đăng tại:
http://www.thesaigontimes.vn/136434/Can-Tho-lap-Trung-tam-Phat-trien-du-lich.html

Lịch sử tự nhiên ĐBSCL sẽ đi vào bảo tàng

TS. Dương Văn Ni (trái) trong chuyến khảo sát lũ lụt ở Đồng Tháp Mười tháng 9-2011. Ảnh: Lạc Long

(TBKTSG) - Trong hai ngày 25 và 26-9-2015, một hội thảo giới thiệu đề án thành lập Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) được Viện Nghiên cứu động vật hoang dã Patuxent và Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Smithsonians tổ chức tại Washington DC (Hoa Kỳ). Sau hội thảo, phía Hoa Kỳ sẽ cử một cơ quan làm đối tác chính thức với trường Đại học Cần Thơ, nơi soạn thảo và chủ trì thực hiện đề án bảo tàng này. TBKTSG đã phỏng vấn TS. DƯƠNG VĂN NI, Phó trưởng ban thường trực đề án Bảo tàng Lịch sử tự nhiên ĐBSCL.

TBKTSG: Vì sao Bảo tàng Lịch sử tự nhiên ĐBSCL lại nằm trong hệ thống bảo tàng lịch sử tự nhiên của cả lưu vực sông Mêkông và dự kiến sẽ đặt tại Cần Thơ?

- TS. DƯƠNG VĂN NI: Sông Mêkông bắt nguồn từ Tây Tạng và chảy trên chiều dài gần 4.800 ki lô mét qua các quốc gia Trung Quốc, Myanmar, Lào, Thái Lan, Campuchia, Việt Nam.

Hiện nay, lưu vực sông Mêkông đang chịu nhiều sự xáo trộn của các quốc gia mà nó chảy qua, như thâm canh và mở rộng đất nông nghiệp, xây dựng các khu công nghiệp, các khu dân cư tập trung, khai thác rừng quá mức, hay xây dựng nhiều đập thủy điện... Những tác động này ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái tự nhiên dẫn đến suy giảm đa dạng sinh học. Nhiều loài sinh vật trên lưu vực sông Mêkông đã bị tuyệt chủng hay đang có nguy cơ bị tuyệt chủng. Thí dụ cá ông nược (cá heo nước ngọt), hiện chỉ còn khoảng 100 con ở vùng Stung Treng - Campuchia. Nếu ở đó họ xây hai đập thủy điện nữa thì nhóm cá heo này sẽ mất vĩnh viễn.

Vì vậy, xây dựng Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Mêkông là công việc hết sức cần thiết cho các quốc gia trong lưu vực sông Mêkông. Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Mêkông là một hệ thống gồm năm bảo tàng ở Myanmar, Lào, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam. Bảo tàng Lịch sử tự nhiên ĐBSCL của Việt Nam dự kiến sẽ đặt tại thành phố Cần Thơ, do đây là trung tâm của ĐBSCL và là phần cuối nguồn của lưu vực sông Mêkông.

Bảo tàng Lịch sử tự nhiên ĐBSCL được xây dựng theo hướng bảo tàng lịch tự nhiên hiện đại sẽ đóng góp vào phát triển khoa học, tham quan du lịch, giáo dục cộng đồng và nâng cao kinh tế - xã hội của thành phố Cần Thơ và cả vùng ĐBSCL nói chung.

TBKTSG: Một bảo tàng lịch sử tự nhiên hiện đại khác với bảo tàng truyền thống ra sao?

- Thông thường, khi nói đến bảo tàng là mọi người thường liên tưởng đến những gì có liên quan đến quá khứ với những mẫu vật đã qua xử lý, không còn biến đổi. Tuy nhiên, một bảo tàng lịch sử tự nhiên hiện đại ngày nay thường tích hợp nhiều chủ đề và bao gồm nhiều lĩnh vực có liên quan đến tự nhiên, con người và cả quá trình phát triển.

Về tổng thể, có thể chia một bảo tàng hiện đại thành hai mảng lớn: mảng học thuật và mảng trưng bày. Mảng học thuật bao gồm các hạng mục như các tài liệu khoa học, các mẫu vật chuẩn, các sản phẩm như sách báo, phim ảnh...

Mảng trưng bày không chỉ là những thứ đã qua xử lý như sấy khô, ngâm hóa chất hay nhồi bông... mà còn là những bộ sưu tập sống, ví như bộ sưu tập các loài cá (còn gọi là thủy cung), bộ sưu tập các loài động vật (gọi là sở thú), bộ sưu tập thực vật (vườn thực vật). Không chỉ là những thứ đã xảy ra trong quá khứ mà nó bao gồm cả quá khứ, hiện tại và tương lai. Ví dụ với chủ đề nhà ở vùng ĐBSCL, thì không chỉ có các mô hình nhà ở trong quá khứ hay hiện tại mà còn có thể là những mô hình nhà ở trong tương lai nhằm thích nghi với chuyện lũ lụt, bão tố...

Vì văn hóa là sự giao thoa và tương tác lâu đời giữa các yếu tố tự nhiên và con người, do đó các bảo tàng chuyên đề về văn hóa cũng thường được bố trí trong quần thể bảo tàng lịch sử tự nhiên, để tăng tính giáo dục.

Ví dụ, nếu chúng ta muốn xây dựng Bảo tàng Văn hóa ẩm thực ĐBSCL, thì nhất thiết phải có phần chế biến thức ăn từ cá, như làm các loại mắm chẳng hạn. Nhưng để người xem có thể hiểu sâu sắc vấn đề này thì trước tiên họ phải hiểu môi trường tự nhiên của ĐBSCL, hiểu sự sáng tạo của cha ông trong cách đánh bắt cá, rồi mới hiểu sự sáng tạo của người dân trong chế biến ra nhiều món ăn về cá.

Như vậy, mảng trưng bày chỉ có thể thực hiện được khi nào mảng nghiên cứu đã được thực hiện hoàn chỉnh.

TBKTSG: Phạm vi thực hiện đề án này ra sao?

- Về mặt địa lý thì đề án này ưu tiên thực hiện trên địa bàn 13 tỉnh, thành thuộc ĐBSCL của Việt Nam. Tuy nhiên, về mặt sinh thái, thì ĐBSCL là một phần của lưu vực sông Mêkông. Riêng phần đồng bằng thì bao gồm toàn bộ vùng đồng bằng ngập nước theo mùa của sông Mêkông, trong đó khoảng 20% diện tích nằm trên lãnh thổ Campuchia. Vì vậy mà các thông tin thu thập có thể được mở rộng ra cho toàn bộ lưu vực và đồng bằng này, tùy theo mức độ chuyên sâu.

Việc thu thập thông tin, tài liệu sẽ bao gồm tất cả các lãnh vực có liên quan đến ĐBSCL, trong đó ưu tiên là các tài liệu đã được công bố có liên quan nhiều đến tự nhiên. Chúng tôi cũng quan tâm thu thập các thông tin liên quan đến sự sáng tạo và thích nghi của người dân đối với môi trường và cuộc sống hàng ngày như nông cụ sản xuất và chế biến lúa gạo, ngư cụ đánh bắt và chế biến cá tôm, những vật dụng sinh hoạt hàng ngày... Việc thu thập mẫu vật để lưu trữ (specimens) thì bước đầu tập trung cho đa dạng sinh học.

TBKTSG: Còn về nguồn lực chuyên môn để thực hiện đề án này?

- Mảng học thuật (mẫu vật, ngân hàng tài liệu và các sản phẩm học thuật) sẽ do trường Đại học Cần Thơ làm đầu mối hợp tác nghiên cứu với các viện, trường trong và ngoài nước thực hiện. Hơn 10 năm qua, trường Đại học Cần Thơ đã liên kết nghiên cứu và đào tạo với hơn 20 trường đại học trong lưu vực sông Mêkông. Vì vậy mà nguồn nhân lực để thực hiện công tác nghiên cứu đã được chuẩn bị đầy đủ.

Hiện nay có rất nhiều giáo sư của Mỹ, Úc, Nhật, Hà Lan... sẵn sàng tham gia hỗ trợ công tác thẩm định chuyên môn cho chúng ta xây dựng bảo tàng này.

TBKTSG: Được biết, đề án đang gặp khó trong việc tìm quỹ đất và nguồn kinh phí. Theo ông, có thể giải quyết việc này như thế nào?

- Phần trưng bày mẫu vật sống (thủy cung, sở thú, vườn thực vật) cần có quỹ đất, vốn xây dựng hạ tầng ban đầu và chi phí quản lý rất tốn kém. Mà đây lại là phần hấp dẫn lớn nhất đối với mọi người, và cũng là nơi có hiệu quả giáo dục và truyền đạt kiến thức cao nhất nếu mọi thứ được chuẩn bị nghiêm túc dựa vào kết quả nghiên cứu khoa học. Nhiều quốc gia đã quy hoạch quần thể bảo tàng tại những trung tâm thành phố lớn, vừa làm điểm nhấn cho thành phố và có cơ hội quảng bá kiến thức cho nhiều người.

Thực tế là nhiều bảo tàng trên thế giới được xây dựng từ nguồn đóng góp của xã hội, cả ở trong và ngoài nước.

Người Việt Nam chúng ta có văn hóa “ăn trái nhớ kẻ trồng cây, uống nước nhớ người đào giếng”. Vì vậy dù hiện nay chúng ta chưa giàu, việc tìm quỹ đất trong các thành phố đông đúc rất khó khăn, nhưng tôi tin là các cấp lãnh đạo và người dân sẽ rất ủng hộ cho việc xây dựng một bảo tàng lịch sử tự nhiên của ĐBSCL. Được như vậy thì tất cả lịch sử tự nhiên phong phú của ĐBSCL và trí tuệ sáng tạo của người dân trong toàn xã hội từ thời mở mang bờ cõi cho đến ngày nay sẽ được cô đọng lại trong một không gian vài chục héc ta. Đây sẽ là điểm thu hút mọi người đến tham quan học tập và vui chơi giải trí có ý nghĩa quan trọng đặc biệt ở ĐBSCL.


Bài đã đăng tại:
http://mobile.thesaigontimes.vn/tinbaichitiet/135791